Tirzepatyd vs retatrutyd: różnice, badania i bezpieczeństwo

Krótka odpowiedź

Tirzepatyd pobudza receptory dwóch hormonów jelitowych, GIP i GLP-1, i jest dopuszczonym do obrotu lekiem na receptę. Retatrutyd dodatkowo pobudza trzeci receptor, receptor glukagonu, i nie jest nigdzie dopuszczony; wyniki jego badań późnej fazy istnieją tylko w komunikatach prasowych firmy. Żadne badanie porównujące oba leki nie przedstawiło wyników, więc poniższe liczby pochodzą z osobnych badań i nie pozwalają ustalić, który lek jest skuteczniejszy.

W skrócie

Jak działają

Oba leki to peptydy wytwarzane w laboratorium przez tę samą firmę, Eli Lilly, i oba są łańcuchami 39 aminokwasów ^[1], ^[2]. Różnią się tym, ile hormonalnych punktów zaczepienia, czyli receptorów, pobudzają.

Tirzepatyd

• Dwa receptory: GIP i GLP-1. Jego łańcuch naśladuje hormon jelitowy GIP (glukozozależny polipeptyd insulinotropowy), a do tego pobudza receptor GLP-1 ^[1].
• Żołądek i apetyt. Pobudzenie receptora GLP-1 spowalnia opróżnianie żołądka i sprawia, że ludzie jedzą mniej ^[1].
• Insulina i glukagon. Według informacji o leku organizm uwalnia więcej insuliny i mniej glukagonu, czyli hormonu podnoszącego poziom cukru we krwi. Oba efekty pojawiają się tylko wtedy, gdy poziom cukru jest wysoki ^[1].

Retatrutyd

• Trzy receptory: GIP, GLP-1 i glukagonu. W testach laboratoryjnych działa silniej na receptor GIP niż na dwa pozostałe ^[3].
• Żołądek. Osobne badanie wczesnej fazy potwierdziło, że u ludzi żołądek opróżnia się wolniej ^[4].
• Działanie na receptor glukagonu. Założenie jest takie, że pobudzenie tego receptora zwiększa ilość energii spalanej przez organizm i zmienia sposób, w jaki wątroba gospodaruje tłuszczem. W źródłach przeanalizowanych na potrzeby tej strony nie udało się znaleźć bezpośredniego pomiaru tego zjawiska u ludzi ^[3].

Receptor glukagonu to zasadnicza różnica. Sam glukagon podnosi poziom cukru we krwi. Opublikowane wyjaśnienie, dlaczego poziom cukru mimo to spada, mówi, że przeważają nad tym efekty obu hormonów jelitowych ^[3]. Dla żadnego z leków nie udało się w przeanalizowanych źródłach znaleźć badania, które rozdzielałoby udział poszczególnych receptorów u ludzi ^[1], ^[3].

Oba leki mają przyłączony łańcuch kwasu tłuszczowego, dzięki któremu przyczepiają się do albuminy, białka przenośnikowego we krwi. Organizm potrzebuje około pięciu dni, by usunąć połowę dawki tirzepatydu, i około sześciu dni w przypadku retatrutydu ^[1], ^[5].

Co pokazują badania

W opublikowanej literaturze przeanalizowanej na potrzeby tej strony nie udało się znaleźć badania, które bezpośrednio porównywałoby tirzepatyd z retatrutydem. Jedyne badanie zaprojektowane w tym celu, TRIUMPH-5, jest zarejestrowane z udziałem 800 uczestników. Trwa, nie prowadzi już rekrutacji i nie przedstawiło wyników ^[6].

Wszystko, co opisano poniżej, pochodzi więc z osobnych badań. Objęły one różne osoby, stosowały różne dawki, mierzyły różne punkty końcowe, czyli różne wyniki, i trwały różnie długo. Ich liczb nie można ze sobą zestawiać. Różni się też stopień ich sprawdzenia: do 6 września 2026 roku nie opublikowano w pełnej formie ani jednego badania późnej fazy retatrutydu ^[6].

Masa ciała u dorosłych bez cukrzycy

RCT fazy 3 SURMOUNT-1 przydzieliło losowo 2539 dorosłych z otyłością i bez cukrzycy do tirzepatydu albo do placebo i obserwowało ich przez 72 tygodnie. Średnia masa ciała spadła o 15,0%, 19,5% i 20,9% przy trzech badanych dawkach, wobec 3,1% przy placebo ^[7].

RCT fazy 2 W badaniu drugiej fazy 338 dorosłych z otyłością otrzymywało przez 48 tygodni jedną z czterech dawek retatrutydu albo placebo. Ich masa ciała spadła o 8,7%, 17,1%, 22,8% i 24,2%, od najniższej do najwyższej dawki, wobec 2,1% przy placebo ^[8].

Faza 3 (tylko komunikat prasowy) TRIUMPH-1 obserwowało 2339 dorosłych bez cukrzycy przez 80 tygodni. Producent podał spadki o 19,0%, 25,9% i 28,3% przy trzech dawkach retatrutydu, wobec 2,2% przy placebo. Żadni niezależni eksperci nie sprawdzili jeszcze tych liczb ^[9].

Masa ciała u dorosłych z cukrzycą typu 2

RCT fazy 3 SURMOUNT-2 objęło 938 dorosłych, którzy mieli jednocześnie otyłość i cukrzycę typu 2. Do 72. tygodnia obie grupy przyjmujące tirzepatyd straciły 12,8% i 14,7% masy ciała. Efekt był mniejszy niż u osób bez cukrzycy, co widać też przy innych lekach z tej grupy ^[10].

Faza 3 (tylko komunikat prasowy) TRIUMPH-2 obserwowało 1152 dorosłych z cukrzycą typu 2 przez 80 tygodni. Spadek masy ciała podany w komunikacie wyniósł 12,7%, 19,1% i 20,8% przy trzech dawkach retatrutydu, wobec 4,0% przy placebo ^[11].

Długoterminowy poziom cukru we krwi

W badaniach obu leków mierzono wartość hemoglobiny glikowanej, wskaźnika średniego poziomu cukru we krwi z ostatnich dwóch–trzech miesięcy.

RCT fazy 3 SURPASS-1 objęło 478 dorosłych z cukrzycą typu 2, którzy nie przyjmowali jeszcze żadnych leków przeciwcukrzycowych. Po 40 tygodniach wartość ta spadła o 1,87–2,07 punktu procentowego od poziomu wyjściowego 7,9%. Przy placebo nieznacznie wzrosła, o 0,04 punktu ^[12].

RCT fazy 3, badanie otwarte SURPASS-2 objęło 1879 dorosłych, którzy już przyjmowali metforminę. Wartość spadła o 2,01, 2,24 i 2,30 punktu przy trzech dawkach tirzepatydu, w porównaniu z 1,86 punktu przy semaglutydzie ^[13].

RCT fazy 2 Badanie drugiej fazy sprawdzało retatrutyd u 281 dorosłych z cukrzycą typu 2. Po 24 tygodniach wartość spadła o 0,43 punktu przy najniższej dawce i o 2,02 punktu przy najwyższej. Przy placebo prawie się nie zmieniła (0,01 punktu), a przy sprawdzonym leku dulaglutydzie spadła o 1,41 punktu ^[14].

Faza 3 (tylko komunikat prasowy) TRIUMPH-2 podało spadki o 1,4–1,6 punktu przy retatrutydzie od wartości wyjściowej 7,7% ^[11].

Wątroba

RCT fazy 2 W SYNERGY-NASH przez 52 tygodnie leczono 190 dorosłych, u których w stłuszczonej wątrobie rozwinęło się zapalenie i bliznowacenie, potwierdzone wycinkiem tkanki (zwłóknienie F2 lub F3). Wśród 157 osób z wycinkiem kontrolnym nadającym się do oceny zapalenie ustąpiło bez nasilenia bliznowacenia u 44%, 56% i 62% przy tirzepatydzie, wobec 10% przy placebo ^[15].

RCT fazy 2a Badanie cząstkowe retatrutydu objęło 98 osób bez cukrzycy, których wątroba składała się co najmniej w 10% z tłuszczu. Po 24 tygodniach badania obrazowe wykazały spadek zawartości tłuszczu o 42,9%, 57,0%, 81,4% i 82,4% przy czterech dawkach. Przy placebo nieznacznie wzrosła, o 0,3% ^[16].

Oba badania mierzyły co innego. Jedno oceniało zapalenie i bliznowacenie w próbkach tkanki, drugie ilość tłuszczu widoczną w badaniu obrazowym.

Serce

RCT fazy 3, porównanie z aktywnym lekiem SURPASS-CVOT obserwowało 13 299 dorosłych z cukrzycą typu 2 i miażdżycą tętnic przez okres o medianie (wartości środkowej) 210,1 tygodnia, czyli mniej więcej cztery lata. Poważny incydent sercowy wystąpił u 12,2% osób przyjmujących tirzepatyd i u 13,1% przyjmujących dulaglutyd ^[17].

Oznacza to ryzyko niższe o 8% (współczynnik ryzyka, hazard ratio, 0,92), ale zakres zgodny z danymi, od 0,83 do 1,01, obejmował także całkowity brak różnicy. Badanie wykazało, że tirzepatyd nie jest gorszy od dulaglutydu (p = 0,003); sprawdzono też, czy jest lepszy, ale tego nie wykazano (p = 0,09) ^[17].

RCT fazy 3 SUMMIT obserwowało 731 osób z otyłością i postacią niewydolności serca związaną ze sztywnością mięśnia sercowego przez okres o medianie 104 tygodni. Zgon z przyczyn sercowych lub nasilenie niewydolności serca wystąpiły u 9,9% osób przy tirzepatydzie i u 15,3% przy placebo (współczynnik ryzyka 0,62, zakres od 0,41 do 0,95). Niemal cała ta różnica dotyczyła przypadków nasilenia niewydolności serca ^[18].

Faza 3 (tylko komunikat prasowy) TRIUMPH-3 objęło 1949 dorosłych z ciężką otyłością i rozpoznaną chorobą serca. Przy szerokiej definicji poważnych incydentów sercowych było ich 44 przy retatrutydzie wobec 52 przy placebo (współczynnik ryzyka 0,82, zakres od 0,55 do 1,22). Przy wąskiej definicji było ich 27 wobec 23 (współczynnik ryzyka 1,12, zakres od 0,64 do 1,96) ^[11].

Oba zakresy dla retatrutydu obejmują brak różnicy, więc nie wykazują ani korzyści, ani szkody. Badanie zaprojektowane, by odpowiedzieć na to pytanie, TRIUMPH-Outcomes, obejmuje 10 000 osób i nie osiągnie głównego wyniku przed lutym 2029 roku ^[19].

Utrzymanie niższej masy ciała

RCT fazy 3, losowe odstawienie leku W SURMOUNT-4 wszystkich 670 uczestników najpierw przez 36 tygodni przyjmowało tirzepatyd w fazie otwartej. Między 36. a 88. tygodniem osoby kontynuujące leczenie straciły dodatkowo 5,5%, a osoby przestawione na placebo przytyły o 14,0% ^[20].

W źródłach przeanalizowanych na potrzeby tej strony nie udało się znaleźć porównywalnego wyniku dla retatrutydu. Najdłuższa obserwacja trwa 104 tygodnie, w przedłużeniu badania ograniczonym do osób ze wskaźnikiem masy ciała (BMI) co najmniej 35 ^[9]. TRIUMPH-6 sprawdza, czy niższa masa ciała się utrzymuje; jest zarejestrowane z udziałem 643 uczestników i nie przedstawiło wyników ^[6].

Wyniki badane tylko dla jednego z leków

• Tirzepatyd i bezdech senny. SURMOUNT-OSA objęło 469 dorosłych z otyłością i obturacyjnym bezdechem sennym o nasileniu od umiarkowanego do ciężkiego. Do 52. tygodnia liczba przerw w oddychaniu zmniejszyła się o 20,0 i 23,8 zdarzenia na godzinę snu więcej niż przy placebo ^[21].
• Retatrutyd i ból kolana (tylko komunikat prasowy). TRIUMPH-4 objęło 445 dorosłych ze zwyrodnieniem stawów kolanowych. W ciągu 68 tygodni wynik w skali bólu spadł z 6,0 o 4,5 i 4,4 punktu, wobec 2,4 punktu przy placebo. Nie opublikowano zakresów niepewności ^[22].

Skutki uboczne i bezpieczeństwo

Dane o bezpieczeństwie obu leków pochodzą z bardzo różnych źródeł. Liczby dotyczące tirzepatydu pochodzą z zatwierdzonej amerykańskiej informacji o leku, która łączy wyniki badań nad odchudzaniem. Liczby dotyczące retatrutydu pochodzą wyłącznie z badań prowadzonych przez producenta, a dane z badań późnej fazy tylko z jego komunikatów prasowych. Poniższe zestawienia nie pozwalają więc ustalić, który lek jest bezpieczniejszy.

Tirzepatyd. Zbiorcza analiza badań dotyczących odchudzania objęła 3477 osób przyjmujących lek ^[23].

• Żołądek i jelita. Nudności wystąpiły u 25–29% osób wobec 8% przy placebo, biegunka u 19–23% wobec 8%, wymioty u 8–13% wobec 2%, a zaparcia u 11–17% wobec 5% ^[23].
• Przerwanie leczenia. Z powodu skutków ubocznych leczenie przerwało 4,8–6,7% uczestników, wobec 3,4% przy placebo ^[23].
• Ostrzeżenie w ramce. U szczurów tirzepatyd wywołuje guzy z komórek C tarczycy, tym częściej, im wyższa dawka i dłuższe narażenie. Nie wiadomo, czy dotyczy to ludzi ^[1], ^[23].
• Kto nie może go stosować. Osoby, które chorowały na raka rdzeniastego tarczycy lub u których występował on w rodzinie, oraz osoby z dziedzicznym zespołem mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej typu 2 ^[1], ^[23].
• Dalsze ostrzeżenia w informacji o leku. Zapalenie trzustki, uszkodzenie nerek wywołane utratą płynów, problemy z pęcherzykiem żółciowym, zbyt niski poziom cukru przy łączeniu z insuliną oraz pogorszenie cukrzycowej choroby oczu ^[1], ^[23].

Retatrutyd. Liczby porównują najwyższą dawkę z placebo w TRIUMPH-1 ^[9].

• Żołądek i jelita. Nudności wystąpiły u 42,4% osób wobec 14,8%, biegunka u 32,0% wobec 13,5%, zaparcia u 26,1% wobec 10,9%, a wymioty u 25,3% wobec 4,8% ^[9].
• Nietypowe odczucia skórne. Mrowienie, pieczenie lub drętwienie skóry (dysestezja) wystąpiło w TRIUMPH-1 u 12,5% osób wobec 0,9%. W TRIUMPH-4 odsetek ten wyniósł 8,8% i 20,9% wobec 0,7%, przeważnie w łagodnej postaci ^[9], ^[22].
• Przerwanie leczenia. W TRIUMPH-1 leczenie przerwało 4,1%, 6,9% i 11,3% osób przy trzech dawkach, wobec 4,9% przy placebo ^[9].
• Szybsze tętno. W badaniu drugiej fazy tętno rosło wraz z dawką i osiągnęło szczyt w 24. tygodniu ^[8]. Według jednej niezależnej oceny największy wzrost wyniósł 6,7 uderzenia na minutę; inna zwraca uwagę na zaburzenia rytmu serca o nasileniu od łagodnego do umiarkowanego ^[24], ^[25].
• Brak zatwierdzonej informacji o leku. Żaden urząd nie zestawił jego korzyści z ryzykiem. Nie ma oficjalnej listy ostrzeżeń ani listy osób, które nie mogą go stosować ^[26], ^[27].

Opis przypadku z 2026 roku dotyczy mężczyzny z cukrzycą typu 1, który wstrzykiwał sobie produkt sprzedawany w internecie pod nazwą retatrutyd. Wystąpiły u niego ciężkie wymioty, niebezpieczne nagromadzenie kwasów we krwi i ostre uszkodzenie nerek ^[28].

Dlaczego ta strona nie podaje dawek. Tirzepatyd jest wszędzie, gdzie go dopuszczono do obrotu, lekiem wydawanym wyłącznie na receptę, a retatrutyd to lek eksperymentalny, którego nigdzie nie dopuszczono. Dawkę dobiera lekarz przepisujący lek, na podstawie informacji o leku. Dlatego ta strona określa dawki wyłącznie według ich miejsca wśród badanych dawek, od najniższej do najwyższej, nigdy jako konkretną ilość.

Dopuszczenie do obrotu i status prawny

Tirzepatyd jest dopuszczonym do obrotu lekiem wydawanym wyłącznie na receptę na ośmiu rynkach. Stany Zjednoczone dopuściły go 13 maja 2022 roku, a Unia Europejska 15 września 2022 roku; później dołączyły Wielka Brytania, Australia, Kanada, Szwajcaria i Japonia ^[29], ^[30], ^[31]. Retatrutyd nie jest nigdzie dopuszczony do obrotu; producent zapowiedział wniosek w USA na początek 2027 roku, ale go nie złożył ^[11], ^[26]. W sporcie tirzepatydu nie ma na liście zabronionej na 2026 rok, a od 1 stycznia 2026 roku jest objęty programem monitorowania, który nie przewiduje kar ^[32], ^[33]. Retatrutyd jest zakazany przez cały czas na podstawie sekcji S0, obejmującej substancje niedopuszczone do obrotu ^[34]. Obie monografie odzwierciedlają stan na 6 września 2026 roku.

Czy stosuje się je razem?

Katalog mieszanek myPeptides nie wymienia żadnego produktu łączącego tirzepatyd z retatrutydem. Jedyny wpis zawierający retatrutyd, Loretta, łączy go z eloralintydem, odpowiednikiem hormonu regulującego apetyt, amyliny; oba są w fazie 3 i nie są nigdzie dopuszczone do obrotu.

W źródłach przeanalizowanych na potrzeby tej strony nie udało się znaleźć badania obu leków podawanych razem. TRIUMPH-5 obejmuje oba, ale zestawia jeden z drugim, zamiast je łączyć ^[6]. Sam retatrutyd działa już na receptory GIP i GLP-1, na które działa tirzepatyd ^[3].

Najczęściej zadawane pytania

Co jest lepsze: tirzepatyd czy retatrutyd?

Dane tego nie rozstrzygają. W SURMOUNT-1, wśród 2539 dorosłych bez cukrzycy, najwyższa badana dawka tirzepatydu obniżyła masę ciała o 20,9% w ciągu 72 tygodni. Retatrutyd nie był częścią tego badania; w jego własnym badaniu drugiej fazy z udziałem 338 dorosłych z otyłością najwyższa dawka obniżyła masę ciała o 24,2% w ciągu 48 tygodni. Badanie porównujące oba leki bezpośrednio, TRIUMPH-5, nie przedstawiło jeszcze wyników.

Co jest bezpieczniejsze: tirzepatyd czy retatrutyd?

W źródłach przeanalizowanych na potrzeby tej strony nie udało się znaleźć badania, które bezpośrednio porównywałoby ich bezpieczeństwo. Dane o tirzepatydzie pochodzą z zatwierdzonej informacji o leku i z badania sercowego z udziałem 13 299 osób. Lek ma ostrzeżenie w ramce dotyczące guzów tarczycy u szczurów. Dane o retatrutydzie pochodzą wyłącznie z badań producenta i obejmują szybsze tętno oraz nietypowe odczucia skórne. Przy obu lekach najczęstsze dolegliwości to nudności, biegunka, zaparcia i wymioty.

Czym różnią się tirzepatyd i retatrutyd?

Tirzepatyd pobudza dwa receptory hormonalne: GIP i GLP-1. Retatrutyd pobudza te dwa, a do tego receptor glukagonu. Tirzepatyd jest dopuszczonym do obrotu lekiem na receptę na ośmiu rynkach. Retatrutyd to lek eksperymentalny, którego nie dopuszczono nigdzie, a wyniki jego badań późnej fazy istnieją tylko w komunikatach prasowych.

Czy tirzepatyd i retatrutyd można przyjmować razem?

W źródłach przeanalizowanych na potrzeby tej strony nie udało się znaleźć badania obu leków podawanych razem, a katalog mieszanek myPeptides nie wymienia ich połączenia. Jedyne badanie obejmujące oba leki, TRIUMPH-5, porównuje jeden z drugim, zamiast je łączyć. Retatrutyd nie jest nigdzie dopuszczony do obrotu, a tirzepatyd jest dostępny wyłącznie na receptę.

Czy retatrutyd to po prostu nowsza wersja tirzepatydu?

Nie. Oba pochodzą od Eli Lilly i oba są łańcuchami 39 aminokwasów, ale retatrutyd działa dodatkowo na receptor glukagonu. Ich sytuacja prawna jest też zupełnie inna: tirzepatyd jest dopuszczony do obrotu na ośmiu rynkach, retatrutyd na żadnym.

Kiedy retatrutyd będzie dostępny?

Nie da się podać daty. Według stanu na 6 września 2026 roku żaden kraj nie dopuścił retatrutydu do obrotu, a producent zapowiedział złożenie wniosku w USA na początek 2027 roku, ale jeszcze go nie złożył. Od sierpnia 2026 roku w USA istnieje program rozszerzonego dostępu, ale to dostęp ze względów humanitarnych w niewielkiej liczbie indywidualnych przypadków, a nie dopuszczenie do obrotu.

Czy retatrutyd porównywano z tirzepatydem?

Tak, ale na razie bez wyników. TRIUMPH-5 jest zarejestrowane z udziałem 800 uczestników i zestawia retatrutyd bezpośrednio z tirzepatydem. Badanie trwa i nie przedstawiło wyników, więc każde wcześniej opublikowane porównanie opiera się na osobnych badaniach.

Czy tirzepatyd i retatrutyd są zakazane w sporcie?

Tirzepatydu nie ma na liście zabronionej na 2026 rok; od 1 stycznia 2026 roku jest objęty programem monitorowania, który nie przewiduje kar. Retatrutyd jest zakazany przez cały czas na podstawie sekcji S0, obejmującej substancje, których nie dopuścił żaden urząd ds. zdrowia. Zakaz obejmuje go z powodu tego statusu, a nie dlatego, że jest wymieniony na liście z nazwy.

Jak długo tirzepatyd i retatrutyd utrzymują się w organizmie?

Organizm potrzebuje około pięciu dni, by usunąć połowę dawki tirzepatydu, i około sześciu dni w przypadku retatrutydu. W obu przypadkach łańcuch kwasu tłuszczowego sprawia, że peptyd przyczepia się do albuminy, białka przenośnikowego we krwi, co spowalnia jego usuwanie.