Tesamorelina vs sermorelina: różnice, badania i bezpieczeństwo

Krótka odpowiedź

Tesamorelina i sermorelina są kopiami hormonu mózgowego, który uwalnia hormon wzrostu, i działają na ten sam receptor. Tesamorelina to pełny łańcuch 44 elementów budulcowych, dopuszczony w Stanach Zjednoczonych wyłącznie do zmniejszania nadmiaru tłuszczu brzusznego u dorosłych z HIV. Sermorelina to fragment liczący 29 elementów budulcowych, którego dopuszczenia wygasły w 2009 roku. W przeanalizowanych źródłach nie udało się znaleźć bezpośredniego porównania obu substancji.

W skrócie

Jak działają

Obie substancje to wytworzone w laboratorium kopie hormonu uwalniającego hormon wzrostu, czyli sygnału z mózgu, który każe przysadce uwolnić hormon wzrostu. Żadna z nich nie jest samym hormonem wzrostu.

Tesamorelina

• Zawiera pełny naturalny łańcuch 44 aminokwasów. Mała grupa z sześciu atomów węgla (grupa heksenoilowa) na początku łańcucha spowalnia jej rozkład ^[1].
• Wiąże się z miejscami przyłączania tego hormonu w przysadce. W testach laboratoryjnych robi to mniej więcej tak silnie jak naturalny hormon ^[1].
• Przysadka uwalnia wtedy hormon wzrostu w jego zwykłym, pulsacyjnym rytmie. U pacjentów podnosiło to poziom IGF-1, przekaźnika wytwarzanego głównie w wątrobie, oraz jego białka transportowego IGFBP-3 ^[1].

Sermorelina

• Odtwarza tylko pierwsze 29 aminokwasów naturalnego hormonu, bez zmian, z zabezpieczonym tylnym końcem. To najkrótszy fragment, który wciąż ma pełną aktywność biologiczną ^[2].
• Przyłącza się do tego samego receptora na komórkach wytwarzających hormon wzrostu w przednim płacie przysadki ^[2], ^[3].
• Ponieważ sygnał przechodzi przez przysadkę, nadal działa własny hamulec organizmu, hormon o nazwie somatostatyna ^[2].

Zasadnicza różnica nie leży więc w celu działania, lecz w samej cząsteczce. Obie działają na ten sam receptor w tym samym łańcuchu hormonalnym. Tesamorelina to cała naturalna sekwencja z ochronnym dodatkiem, a sermorelina to sam początkowy fragment ^[4].

Obie szybko znikają z krwi. Okres półtrwania tesamoreliny wynosi u zdrowych dorosłych około 11 minut. Najwyższe stężenie osiąga po czasie, którego mediana, czyli wartość środkowa, wynosi 0,15 godziny, mniej więcej 9 minut ^[1]. Okres półtrwania sermoreliny to mniej więcej 10–20 minut, bo nerki odfiltrowują ją z krwi, a enzymy odcinają fragmenty jej początkowego odcinka ^[5].

Co pokazują badania

W opublikowanej literaturze przeanalizowanej na potrzeby tej strony nie udało się znaleźć badania, które porównywałoby tesamorelinę i sermorelinę bezpośrednio. Obie sprawdzano u innych osób, w innych celach i w odstępie dziesięcioleci. Poniżej opisano osobne badania każdej z substancji.

Tesamorelina: tłuszcz trzewny w jamie brzusznej u osób z HIV

RCT fazy 3 W pierwszym badaniu rejestracyjnym losowo przydzielono 412 dorosłych z HIV i lipodystrofią, czyli stanem, w którym tkanka tłuszczowa rozkłada się w ciele w nietypowy sposób. Po 26 tygodniach ilość tłuszczu trzewnego wokół narządów zmniejszyła się o 15,2% w grupie leczonej, a w grupie placebo wzrósł o 5,0% (p < 0,001) ^[6].

Oficjalna informacja o leku podaje ten sam wynik jako różnicę 31 centymetrów kwadratowych, czyli 20% ^[1].

RCT fazy 3 Drugie badanie obserwowało 404 dorosłych przez sześć miesięcy. Ilość tłuszczu trzewnego zmniejszyła się o 10,9% w grupie leczonej, wobec 0,6% w grupie placebo (p < 0,0001). Tłuszcz na rękach i nogach się nie zmienił, podobnie jak tłuszcz tuż pod skórą brzucha ^[7].

Metaanaliza Po połączeniu danych z pięciu badań z randomizacją różnica względem placebo wyniosła średnio 27,71 centymetra kwadratowego tłuszczu trzewnego. Wskaźnik masy ciała (BMI) nie zmienił się istotnie ^[8].

Masa ciała i utrata tkanki tłuszczowej

RCT fazy 3 Tesamorelina zmieniała to, gdzie odkłada się tłuszcz, a nie to, ile ktoś waży. Średnia masa ciała zmieniła się o −0,4 kg w pierwszym badaniu rejestracyjnym i o +0,5 kg w drugim, w żadnym z nich zmiana nie różniła się od wyniku przy placebo. Informacja o leku stwierdza, że nie jest on przeznaczony do odchudzania, bo jego wpływ na masę ciała jest neutralny ^[1].

Badania tesamoreliny w otyłości bez HIV pozostały badaniami akademickimi i nigdzie nie doprowadziły do dopuszczenia do obrotu ^[1], ^[9].

Otwarta seria przypadków W przypadku sermoreliny tylko jedno badanie w tym zestawieniu mierzyło tkankę tłuszczową. Przez sześć tygodni leczono w nim 11 zdrowych mężczyzn bez otyłości w wieku 64–76 lat. Nocne wydzielanie hormonu wzrostu wzrosło (p < 0,02). Masa ciała, wskaźnik masy ciała, stosunek obwodu talii do obwodu bioder oraz pomiary mięśni i tłuszczu w badaniach obrazowych nie zmieniły się ^[10].

Sermorelina: wzrastanie dzieci

Badanie otwarte, wieloośrodkowe Badanie, na którym oparto amerykańskie dopuszczenie z 1997 roku, objęło 110 nieleczonych wcześniej dzieci przed okresem dojrzewania z niedoborem hormonu wzrostu. Do analizy skuteczności włączono 86 z nich. Ich średnie tempo wzrastania zwiększyło się z 4,1 centymetra na rok do 8,0 po sześciu miesiącach i ustabilizowało się na poziomie 7,2 po dwunastu miesiącach ^[11].

Po sześciu miesiącach 74% dzieci uznano za dobrze reagujące na leczenie. Grupy porównawczej nie było ^[11].

Przegląd narracyjny Przegląd z 1999 roku porównał opublikowane badania pośrednio. Stwierdził, że przyrost tempa wzrastania przy sermorelinie był mniejszy niż przy tej samej ilości hormonu wzrostu. W źródłach przeanalizowanych na potrzeby tej strony nie udało się znaleźć badania porównującego oba leki bezpośrednio, a przegląd nie podaje wpływu na wzrost osiągnięty w dorosłości ^[2].

Starsi dorośli

Badanie kontrolowane placebo W badaniu sermoreliny dziesięć kobiet i dziewięciu mężczyzn w wieku 55–71 lat otrzymywało przez cztery tygodnie placebo, a następnie przez 16 tygodni substancję czynną. Uwalnianie hormonu wzrostu zaczynało się w ciągu 10 minut i trwało około dwóch godzin ^[12].

W tej samej grupie wydzielanie hormonu wzrostu wzrosło o 107% u mężczyzn i o 70% u kobiet (p < 0,05). Poziom IGF-1 wzrósł o 28% (p < 0,001). Są to wartości laboratoryjne; żadnej korzyści klinicznej nie oceniano ^[13].

RCT fazy 2 W przypadku tesamoreliny badanie akademickie objęło leczeniem przez 20 tygodni 152 dorosłych w wieku 55–87 lat, w tym 66 z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi. Wykazało korzystny ogólny wpływ na wyniki testów sprawności umysłowej (p = 0,03), głównie w zakresie planowania i elastyczności myślenia. Żaden urząd nie dopuścił tego leku do jakiegokolwiek zastosowania związanego z pamięcią ^[14].

Gdzie badania nie potwierdziły korzyści

RCT fazy 2 Późniejsze badanie tesamoreliny u 73 osób z HIV i otyłością brzuszną nie wykazało przewagi w funkcjach poznawczych nad grupą porównawczą (p = 0,673). Badanie było otwarte, a jego autorzy przyznają, że miało zbyt małą moc statystyczną do wykrycia różnicy ^[15].

RCT fazy 2 U 53 dorosłych z cukrzycą typu 2 dwanaście tygodni stosowania tesamoreliny nie zmieniło niczego mierzalnego. Odpowiedź insulinowa, poziom cukru na czczo i długoterminowy wskaźnik cukru we krwi pozostały takie same ^[16].

Otwarta seria przypadków Najwcześniejsza seria z sermoreliną obejmowała 18 dzieci, z których 14 otrzymywało wcześniej hormon wzrostu. Czworo z tych 14 rosło wolniej, z powodów, których autorzy nie potrafili wyjaśnić ^[17]. W serii ze starszymi mężczyznami poprawiły się wyniki tylko dwóch z sześciu pomiarów siły ^[10].

Co dzieje się po odstawieniu

RCT fazy 3 W fazie przedłużonej badania tesamoreliny 263 uczestników ponownie losowo przydzielono do grup na kolejne 26 tygodni. U osób, które kontynuowały leczenie, spadek utrzymał się w 52. tygodniu na poziomie 18% poniżej wartości wyjściowej. Osoby przestawione na placebo straciły uzyskany efekt, a tłuszcz trzewny ponownie się nagromadził ^[18].

W przypadku sermoreliny nie udało się znaleźć porównywalnego badania w źródłach przeanalizowanych na potrzeby tej strony. Żadne z tych źródeł nie podaje, jaki wzrost dzieci te ostatecznie osiągnęły jako dorośli ^[2].

Wyniki te pochodzą z różnych grup osób, dawek, punktów końcowych, czyli mierzonych wyników, i różnej długości badań. Liczb dotyczących tesamoreliny i sermoreliny nie można więc ze sobą zestawiać.

Skutki uboczne i bezpieczeństwo

Dane o bezpieczeństwie obu substancji różnią się przede wszystkim tym, ile o nich wiadomo. Tesamorelina ma aktualną oficjalną informację o leku opartą na badaniach rejestracyjnych. W przypadku sermoreliny informacja o leku dla żadnego z dwóch dawnych produktów nie jest już publicznie dostępna ^[19].

Tesamorelina, według amerykańskiej informacji o leku:

• Reakcje w miejscu wstrzyknięcia u 17% wobec 6% w grupie placebo w pierwszych 26 tygodniach, w tym zaczerwienienie, swędzenie, ból i obrzęk ^[1].
• Ból stawów u 13% wobec 11%. Ból mięśni wystąpił u 6% wobec 2%, a obrzęk kostek i stóp u 6% wobec 2% ^[1].
• Wyższy poziom cukru we krwi. Prawdopodobieństwo rozwoju cukrzycy było zwiększone (iloraz szans 3,3; od 1,4 do 9,6) ^[1].
• Podwyższone stężenie IGF-1. Po 26 tygodniach u 47% uczestników wartość przekraczała normę o ponad dwa odchylenia standardowe. Informacja o leku określa długoterminowe skutki jako nieznane ^[1].
• Przeciwciała u mniej więcej połowy leczonych, 50% po 26 tygodniach, bez widocznej zmiany skuteczności leku ^[1].
• Sytuacje, które całkowicie wykluczają stosowanie: czynny nowotwór złośliwy, zaburzone połączenie między podwzgórzem a przysadką, znana alergia oraz ciąża ^[1].

Sermorelina, według opublikowanych badań:

• Krótkotrwałe zaczerwienienie twarzy i ból w miejscu wstrzyknięcia były najczęściej zgłaszanymi zdarzeniami. Przegląd, który je opisuje, nie podaje odsetków ^[2].
• Przeciwciała przeciwko hormonowi u 14 z 18 dzieci w serii z 1987 roku, bez widocznego wpływu na wzrastanie ani na reakcję na leczenie ^[17].
• Wiek kostny rośnie szybciej niż wzrost. U dzieci leczonych po napromienianiu głowy wiek kostny przesuwał się o 1,1 roku na rok kalendarzowy ^[20].
• Formalnych przeciwwskazań nie da się podać, bo nie udało się znaleźć obowiązującej informacji o produkcie. Przeanalizowane źródła nie zawierają danych o ciąży, karmieniu piersią ani zaburzeniach czynności nerek lub wątroby ^[19].

Materiał kupiony poza apteką oznacza przy obu substancjach osobny problem. Jego skład, zawartość substancji czynnej i czystość nie są sprawdzone ^[21].

Dlaczego ta strona nie podaje dawek. Tesamorelina jest lekiem na receptę, a sermorelina jest z nazwy objęta obowiązkiem recepty w Niemczech i Australii. O ilości decyduje lekarz na podstawie obowiązującej informacji o produkcie. Dlatego ta strona opisuje, co zmierzono w badaniach, bez powtarzania zastosowanych w nich ilości.

Dopuszczenie do obrotu i status prawny

Tesamorelina jest w USA lekiem na receptę od 10 listopada 2010 roku. Dopuszczenie obejmuje wyłącznie nadmiar tłuszczu brzusznego u dorosłych z HIV i lipodystrofią ^[22]. Wniosek europejski wycofano 21 czerwca 2012 roku, a produkt kanadyjski wykreślono 30 września 2022 roku ^[9], ^[23]. Sermorelina miała amerykańskie dopuszczenia z 1990 i 1997 roku. Producent przestał sprzedawać oba produkty w 2008 roku i wystąpił o ich wycofanie, które weszło w życie 18 czerwca 2009 roku ^[24], ^[25]. W marcu 2013 roku urząd stwierdził, że żadnego z nich nie wycofano z powodów dotyczących bezpieczeństwa ani skuteczności ^[26]. Dziś żaden kraj jej nie dopuszcza; Niemcy i Australia wymieniają ją jako lek na receptę ^[27], ^[28]. Obie są zakazane w sporcie przez cały czas na podstawie sekcji S2.2.4 listy na 2026 rok ^[29]. Stan na 7 i 10 września 2026 roku.

Czy stosuje się je razem?

Katalog mieszanek nie wymienia produktu, który łączy tesamorelinę i sermorelinę. Tesamorelina występuje tam tylko w mieszankach z innymi peptydami, takich jak Tesamorelin + Ipamorelin, a przy każdej z nich zaznaczono, że mieszanka nie ma dopuszczenia do obrotu. Pełna lista znajduje się w zakładce mieszanki.

W źródłach przeanalizowanych na potrzeby tej strony nie udało się znaleźć badania, w którym tesamorelinę i sermorelinę podawano razem. Obie działają na ten sam receptor, a żadne z przeanalizowanych źródeł nie opisuje, jak działa takie połączenie ani na ile jest bezpieczne.

Najczęściej zadawane pytania

Co jest lepsze: tesamorelina czy sermorelina?

Nie da się wskazać skuteczniejszej substancji, bo w źródłach przeanalizowanych na potrzeby tej strony nie udało się znaleźć badania, które by je porównywało. U dorosłych z HIV i lipodystrofią tesamorelina zmniejszyła tłuszcz trzewny w jamie brzusznej o 15,2% w ciągu 26 tygodni, podczas gdy w grupie placebo wzrósł on o 5,0%. Sermorelinę badano głównie u dzieci z niedoborem hormonu wzrostu, u których tempo wzrastania zwiększyło się z 4,1 do 8,0 centymetra na rok, bez grupy porównawczej. Badane grupy, punkty końcowe i schematy badań różnią się zbyt mocno, by wydać werdykt.

Co lepiej zmniejsza tkankę tłuszczową, tesamorelina czy sermorelina?

W źródłach przeanalizowanych na potrzeby tej strony nie udało się znaleźć badania, które porównywałoby tesamorelinę i sermorelinę pod kątem jakiegokolwiek pomiaru tłuszczu. Tesamorelina jest dopuszczona w Stanach Zjednoczonych wyłącznie do zmniejszania nadmiaru tłuszczu trzewnego w jamie brzusznej u dorosłych z HIV i lipodystrofią. Informacja o leku stwierdza, że nie jest przeznaczona do odchudzania, bo jej wpływ na masę ciała jest neutralny. Dwa dawne dopuszczenia sermoreliny dotyczyły testu czynności przysadki i wzrastania dzieci, a nie tkanki tłuszczowej.

Czym różnią się tesamorelina i sermorelina?

Tesamorelina odtwarza wszystkie 44 elementy budulcowe naturalnego hormonu i ma na początku łańcucha małą dodatkową grupę, która spowalnia jej rozkład. Sermorelina odtwarza tylko pierwsze 29 elementów budulcowych, bez zmian. Pod względem prawnym tesamorelina jest w Stanach Zjednoczonych dopuszczonym lekiem na receptę, a producent sermoreliny zrezygnował z obu jej amerykańskich dopuszczeń w 2009 roku.

Co jest bezpieczniejsze: tesamorelina czy sermorelina?

W źródłach przeanalizowanych na potrzeby tej strony nie udało się znaleźć badania, które porównywałoby ich bezpieczeństwo, więc nie da się wskazać bezpieczniejszej substancji. Tesamorelina ma oficjalną informację o leku z podaną częstością działań niepożądanych, na przykład reakcji w miejscu wstrzyknięcia u 17% wobec 6% w grupie placebo, oraz informacją o zwiększonym ryzyku cukrzycy. Sermorelina nie ma aktualnej informacji o produkcie, więc wiedza o niej opiera się na małych, starszych badaniach, które opisują zaczerwienienie twarzy i ból w miejscu wstrzyknięcia bez podawania odsetków.

Czy tesamorelinę i sermorelinę można przyjmować razem?

W źródłach przeanalizowanych na potrzeby tej strony nie udało się znaleźć badania, w którym podawano obie substancje razem, więc źródła te nic nie mówią o działaniu ani o bezpieczeństwie takiego połączenia. Obie działają na ten sam receptor. Katalog mieszanek nie wymienia produktu, który zawiera obie substancje.

Czy tesamorelina i sermorelina są dopuszczone przez FDA?

Tesamorelina tak: od 10 listopada 2010 roku ma amerykańskie dopuszczenie do leczenia nadmiaru tłuszczu brzusznego u dorosłych z HIV i lipodystrofią. Sermorelinę dopuszczono w 1990 roku jako środek diagnostyczny, a w 1997 roku do leczenia dzieci z niedoborem hormonu wzrostu, ale oba dopuszczenia wygasły 18 czerwca 2009 roku na wniosek producenta. W marcu 2013 roku urząd stwierdził, że żadnego z tych produktów nie wycofano z powodów dotyczących bezpieczeństwa ani skuteczności.

Czy tesamorelina i sermorelina są zakazane w sporcie?

Tak, obie przez cały czas, w zawodach i poza zawodami. Lista zabroniona na 2026 rok wymienia je razem w sekcji S2.2.4 wśród czynników uwalniających hormon wzrostu. Niemieckie prawo antydopingowe również wymienia każdą z nich osobno.

Jak długo tesamorelina i sermorelina pozostają w organizmie?

Ich czas utrzymywania się we krwi liczy się w minutach. Okres półtrwania tesamoreliny wynosi u zdrowych dorosłych około 11 minut, a sermoreliny w ludzkim osoczu mniej więcej 10–20 minut. Dodatkowa grupa w tesamorelinie spowalnia jej rozkład w porównaniu z naturalnym hormonem, ale obie pozostają w organizmie krótko.

Czy sermorelina to krótsza wersja tesamoreliny?

Po części. Sermorelina to początkowy fragment naturalnego hormonu, elementy budulcowe od 1 do 29. Tesamorelina zawiera wszystkie 44 elementy budulcowe ze zmianą na początku łańcucha. Łączy je ten sam receptor i ten sam punkt listy antydopingowej, ale różnią się budową i statusem prawnym.