Fiolka z peptydem: etykieta, data otwarcia i trwałość
Fiolka z peptydem to zamknięty szklany pojemnik uszczelniony korkiem elastomerowym pod zaciskanym metalowym kapslem, zwykle zawierający liofilizat. Na jej etykiecie znajdują się nazwa substancji, jej ilość lub stężenie, warunki przechowywania, data ważności oraz informacja, czy pojemnik jest jednodawkowy, czy wielodawkowy. To właśnie ta klasyfikacja – a nie objętość zawartości – decyduje o tym, jak długo wolno używać pojemnika po pierwszym nakłuciu korka.
Czym jest fiolka z punktu widzenia opakowań
Słowa na kartoniku nie są ozdobą. Wytyczne FDA z 2018 roku dotyczące terminów określających rodzaj opakowania definiują trzy kategorie, a z każdą wiążą się inne oczekiwania co do konserwantów i czasu, przez jaki pojemnik pozostaje w użyciu.
| Termin określający rodzaj opakowania | Definicja | Konserwant przeciwdrobnoustrojowy | Przyjęta zasada po pierwszym nakłuciu |
|---|---|---|---|
| Pojemnik jednodawkowy | Jałowy lek do podania pozajelitowego, który nie musi przechodzić badania skuteczności konserwacji przeciwdrobnoustrojowej; przeznaczony dla jednego pacjenta jako pojedyncze wstrzyknięcie lub wlew. Przykładami są fiolki, ampułki i ampułkostrzykawki | Niewymagany | USP 797, punkt 15.1: nakłuwany wyłącznie w powietrzu klasy ISO 5 lub czystszym i używany do 12 godzin od pierwszego nakłucia; otwartej ampułki w ogóle się nie przechowuje |
| Pojemnik wielodawkowy | Jałowy lek, który przeszedł badanie skuteczności konserwacji przeciwdrobnoustrojowej lub jest z niego wyłączony; przeznaczony do zawierania więcej niż jednej dawki i zasadniczo mieszczący 30 ml lub mniej. Jako przykład podano fiolkę | Badanie skuteczności konserwacji zaliczone albo produkt z niego wyłączony | USP 797, punkt 15.2: nie używa się go dłużej niż 28 dni od pierwszego nakłucia, chyba że producent podaje na oznakowaniu inaczej |
| Pojemnik do użytku u jednego pacjenta | Jałowy lek przeznaczony do wielokrotnego stosowania u jednego pacjenta; jako przykłady podano wkłady do analgezji kontrolowanej przez pacjenta i niektóre wstrzykiwacze | Różnie | Zgodnie z oznakowaniem producenta |
Liczba 28 dni to zasada przyjęta w praktyce sporządzania leków recepturowych (compounding) i w kontroli zakażeń, a nie właściwość jakiejkolwiek substancji. Pojawia się w rozdziale ogólnym USP 797, w wymienionych wyżej wytycznych FDA i w zaleceniach CDC dotyczących bezpieczeństwa wstrzyknięć – zawsze w tej samej formie: pojemnik wielodawkowy z preparatem zawierającym konserwant opisuje się datą przy pierwszym nakłuciu i wyrzuca 28 dni później, chyba że jego własne oznakowanie mówi coś innego, i nigdy nie używa się go po dacie ważności nadanej przez producenta.
Liofilizowane peptydy: na czym polega liofilizacja i dlaczego proszek tak wygląda
Liofilizację, czyli suszenie sublimacyjne, przewodnik inspekcyjny FDA opisuje jako trzy odrębne procesy, każdy o własnej specyfice, a zarazem zależne od siebie: zamrażanie, suszenie pierwotne (sublimację) i suszenie wtórne (desorpcję).
Na pierwszym etapie roztwór, którym napełniono pojemnik, zamraża się znacznie poniżej jego punktu eutektycznego, tak by woda utworzyła kryształki lodu, a wszystko, co było w niej rozpuszczone, zostało wypchnięte w przestrzenie między nimi. Na drugim etapie ciśnienie w komorze obniża się poniżej prężności pary tego lodu, a lód przechodzi bezpośrednio ze stanu stałego w parę, ani na chwilę nie stając się cieczą. Zostaje porowaty szkielet, który zajmuje tę samą objętość co wcześniej zamrożony roztwór – dlatego placek liofilizatu może wyglądać okazale, choć waży kilka miligramów. Na trzecim etapie podnosi się temperaturę i przez desorpcję usuwa wodę wciąż związaną z ciałem stałym. Literatura przeglądowa o stałych postaciach leków białkowych i peptydowych (Wang 2000; Manning i wsp. 2010) podaje, że dla preparatów liofilizowanych zwykle przyjmuje się specyfikację poniżej mniej więcej 1 procenta wilgotności resztkowej (masowo), oznaczanej miareczkowaniem metodą Karla Fischera.
Wynikają z tego dwie rzeczy, które razem tłumaczą większość tego, co widać w pojemniku.
Substancje wypełniające nadają kształt plackowi. Kilka miligramów peptydu nie jest w stanie samo utworzyć struktury. Dlatego preparaty zwykle zawierają substancję wypełniającą, np. mannitol, oraz stabilizatory – to one nadają plackowi objętość i charakterystyczną, matową biel. Ta sama literatura przeglądowa uznaje dobór substancji pomocniczych za główny czynnik decydujący zarówno o strukturze placka, jak i o stabilności podczas przechowywania.
Pojemnik zamyka się jeszcze w liofilizatorze. Korki do liofilizacji mają nacięcia, przez które para wodna może uchodzić z pojemnika, dopóki stoi on w komorze; pod koniec cyklu wciska się je do końca – w próżni albo w gazie obojętnym – zanim cała partia zostanie zakapslowana. Substancja w środku nigdy więc nie miała kontaktu z powietrzem z pomieszczenia, a system zamknięcia, który to zapewnił, traktuje się jako część produktu, a nie opakowanie wokół niego.
To, co dzieje się z tą substancją później, jest już kwestią przechowywania, a nie produkcji: wilgotność resztkowa i obniżana przez nią temperatura zeszklenia, skraplanie się wody na zimnym szkle oraz klasa temperatur podana na oznakowaniu są omówione w poradniku o przechowywaniu, a cieplejszy koniec skali – w tekście o peptydach w temperaturze pokojowej.
Jak może wyglądać proszek
Wygląd liofilizatu bywa bardzo różny, a literatura farmaceutyczna traktuje tę zmienność jako coś spodziewanego, a nie niepokojącego. Przegląd opublikowany w 2017 roku w Journal of Pharmaceutical Sciences zaproponował ujednolicone słownictwo do opisu wyglądu placka właśnie dlatego, że w przypadku produktu dopuszczonego przez producenta do dystrybucji po zwalidowanym cyklu suszenia nieidealny wygląd często jest nieodłączną cechą preparatu, objętości napełnienia i cyklu suszenia, a nie wadą.
| Co widać | Mechanizm | Co to mówi o zawartości w przypadku produktu dopuszczonego przez producenta do dystrybucji po zwalidowanym cyklu suszenia |
|---|---|---|
| Nienaruszony, porowaty placek wypełniający dno | Substancja zachowała kształt zamrożonej matrycy przez całą sublimację | Nic ponad to, że cykl przebiegł prawidłowo |
| Cienka warstewka lub szklisty nalot na szkle | Bardzo mała ilość substancji stałej albo roztwór zwilżył ściankę przed zamrożeniem | Nic o ilości |
| Luźne okruchy albo placek rozbity na kawałki | Wstrząs mechaniczny w transporcie; wysuszony placek jest kruchy | Nic o ilości |
| Placek oderwany od ścianki, leżący krzywo lub przesunięty | Placek skurczył się podczas suszenia, odstał od ścianki i później się przesunął | Nic o ilości |
| Fiolka, która wygląda na pustą | Kilka miligramów lekkiej, porowatej substancji rozłożonej na szerokim dnie | Nic o ilości |
| Skurczony, szklisty lub zapadnięty placek | Zapadnięcie (collapse) albo nadtopienie (meltback) – dwie wady cyklu suszenia opisane w przewodniku inspekcyjnym FDA o liofilizacji | Obserwacja procesowa, którą producent ocenia na podstawie dokumentacji serii, a nie na oko |
| Widoczna wilgoć lub przebarwienie | Zmiana, która zaszła po zamknięciu pojemnika, a nie wynik cyklu suszenia | Nic o cyklu; co oznacza taka zmiana, to kwestia przechowywania |
Każdy wiersz powyżej opisuje produkt dopuszczony przez producenta do dystrybucji po zwalidowanym cyklu suszenia, a wygląd ocenia się według wskazówek producenta dla danego preparatu, a nie na oko. Kluczowe jest rozróżnienie między kształtem a chemią. Kształt w tym zestawieniu prawie nigdy niczego nie mówi: wygląd nie jest pomiarem ilości i żadne oględziny zamkniętego pojemnika nie pozwalają ustalić, ile substancji się w nim znajduje. Wyjątkiem jest ostatni wiersz, bo wilgoć i kolor wskazują na zmianę po zamknięciu, a nie na coś, co wydarzyło się w cyklu suszenia; co taka zmiana oznacza – i dlaczego niezmieniony wygląd niczego nie dowodzi w drugą stronę – wyjaśniamy w tekście o tym, jak przechowywać peptydy. W praktyce aptecznej pojemnik, na którym widać jedno albo drugie, uznaje się za naruszony i nie wraca on do użytku; taka ocena opiera się na oznakowaniu konkretnego produktu i należy do farmaceuty.
Części fiolki i ich zadania
Każdy element pojemnika ma własną normę, a normy dobrze opisują, do czego dana część służy.
| Część | Norma | Funkcja |
|---|---|---|
| Szklany korpus | ISO 8362-1 (fiolki ze szklanej rurki); klasyfikacja szkła według rozdziału ogólnego USP 660 | Mieści zawartość. Typ I to szkło borokrzemowe o wysokiej odporności hydrolitycznej i dużej odporności na szok termiczny; typ II to szkło sodowo-wapniowe z obrabianą powierzchnią; typ III to nieobrabiane szkło sodowo-wapniowe o umiarkowanej odporności hydrolitycznej |
| Zamknięcie elastomerowe (korek) | ISO 8362-2; korki do liofilizacji opisuje osobno ISO 8362-5 | Ponownie się uszczelnia po wyjęciu igły. Norma stwierdza, że takie zamknięcia są przeznaczone wyłącznie do jednorazowego użytku. Wersje do liofilizacji mają nacięcia, przez które para wodna może uchodzić, dopóki pojemnik stoi w liofilizatorze, a pod koniec cyklu wciska się je do końca jeszcze w komorze |
| Aluminiowy kapsel zaciskany | ISO 8362-3 | Dociska korek do kołnierza pod stałym naciskiem – i to on utrzymuje szczelność |
| Zrywany krążek flip-off na kapslu | ISO 8362-6 i ISO 8362-7 (kapsle z połączenia aluminium i tworzywa sztucznego) | Zabezpieczenie gwarancyjne nad środkiem korka. Po jego podważeniu odsłania się membrana korka; zaciśnięty pierścień pod spodem zostaje na miejscu, bo to pierścień, a nie krążek, utrzymuje pojemnik zamknięty |
Z tej tabeli wynikają dwie rzeczy. Po zdjęciu krążka flip-off membrana korka jest jedynym miejscem, w którym jałowe wnętrze styka się ze światem zewnętrznym, i jedyną drogą do zawartości, bo pierścienia, który faktycznie trzyma korek, się nie zdejmuje. Dlatego membrana wymaga odpowiedniego postępowania: w praktyce sporządzania leków recepturowych rozdział ogólny USP 797, punkt 8.3, zalicza korki fiolek do miejsc krytycznych, które przed nakłuciem przeciera się jałowym 70% alkoholem izopropylowym i zostawia do wyschnięcia.
Rozmiary fiolek i oznaczenie R
Fiolki ze szklanej rurki oznacza się symbolami z serii R, a liczba w symbolu nie jest objętością płynu, którą napełnia się pojemnik. To klasa rozmiaru; norma określa pojemność przelewową, czyli objętość fiolki napełnionej po brzegi, oraz wymiary zewnętrzne.
| Oznaczenie rozmiaru (ISO 8362-1) | Pojemność przelewowa | Średnica zewnętrzna | Wysokość |
|---|---|---|---|
| 2R | 4 ml | 16 mm | 35 mm |
| 4R | 6 ml | 16 mm | 45 mm |
| 6R | 10 ml | 22 mm | 40 mm |
| 8R | 11,5 ml | 22 mm | 45 mm |
| 10R | 13,5 ml | 24 mm | 45 mm |
| 15R | 19 ml | 24 mm | 60 mm |
| 20R | 26 ml | 30 mm | 55 mm |
| 25R | 32,5 ml | 30 mm | 65 mm |
| 30R | 37,5 ml | 30 mm | 75 mm |
Różnica między pojemnością przelewową a rzeczywistą zawartością jest zamierzona. Wolna przestrzeń nad zawartością jest potrzebna w cyklu liofilizacji, dla korka i ze względu na zmiany ciśnienia przy dodawaniu lub pobieraniu płynu. Wyjaśnia to też, dlaczego pojemnik napełniony do deklarowanej ilości może wyglądać na prawie pusty: pojemność przelewowa i objętość napełnienia to dwie różne liczby. Średnica i wysokość zmieniają się w obrębie serii niezależnie od siebie, więc większa klasa rozmiaru nie oznacza automatycznie wyższego pojemnika: korpus 6R mieści więcej niż korpus 4R, a jest o 5 mm niższy, bo jest o 6 mm szerszy.
Jak czytać etykietę fiolki z peptydem
| Element | Co zawiera | Skąd pochodzi zasada |
|---|---|---|
| Nazwa substancji i jej ilość lub stężenie | Co jest w pojemniku i ile, w mg | Farmakopealna praktyka oznakowania |
| Numer serii lub partii | Seria produkcyjna, czyli jednostka identyfikowalności, gdyby później coś zostało zakwestionowane | Praktyka produkcyjna i praktyka wycofywania produktów |
| Data produkcji lub napełnienia | Moment, od którego liczy się okres stabilności potwierdzony danymi | Praktyka produkcyjna i farmakopealna praktyka oznakowania |
| Data ważności | Koniec okresu potwierdzonego danymi stabilności dla nieotwartego pojemnika w warunkach przechowywania podanych na oznakowaniu | Rozdział ogólny USP 659, data ważności i termin przydatności do użycia (ang. beyond-use date, BUD) |
| Zalecenie przechowywania | Klasa temperatur, dla której uzyskano dane stabilności, wyrażona w klasach zdefiniowanych w rozdziale ogólnym USP 659 | Rozdział ogólny USP 659 |
| Informacja o rodzaju opakowania | Czy pojemnik jest jednodawkowy, czy wielodawkowy, co wyznacza zasadę obowiązującą po pierwszym nakłuciu | Wytyczne FDA dotyczące terminów określających rodzaj opakowania, 2018 |
| Informacja o terminie wyrzucenia | Kiedy przestać używać nakłutego pojemnika | Wytyczne FDA dotyczące terminów określających rodzaj opakowania, 2018 |
Jedno sformułowanie zasługuje na osobne omówienie, bo bywa powszechnie źle rozumiane. „For research use only” („wyłącznie do celów badawczych”) to informacja na oznakowaniu, a nie kategoria prawna. Wytyczne FDA dotyczące oznakowania „do celów badawczych” i „do badań klinicznych” wprost formułują ogólną zasadę dla grupy produktów, której dotyczą: samo umieszczenie takiej etykiety nie zwalnia produktu z wymogów, które w innym razie by go obowiązywały, bo przeznaczenie produktu ustala się na podstawie obiektywnego zamiaru osób odpowiedzialnych za jego oznakowanie, z uwzględnieniem okoliczności dystrybucji i sposobu, w jaki jest reklamowany. Po stronie leków ta sama logika obowiązuje na gruncie Federal Food, Drug, and Cosmetic Act, którego przepis wykonawczy definiuje przeznaczenie leku przez odniesienie do obiektywnego zamiaru osób prawnie odpowiedzialnych za jego oznakowanie, widocznego m.in. w okolicznościach towarzyszących jego dystrybucji. Status prawny substancji wynika z tego, czym ona jest i jak jest przedstawiana, a nie ze zdania wydrukowanego na kartoniku. Samo pytanie o status to osobny temat, omówiony w tekście czy peptydy są legalne.
Etykiety fiolek z peptydami po rozpuszczeniu
Po dodaniu rozpuszczalnika wydrukowana etykieta przestaje być kompletna: opisuje substancję stałą, a w pojemniku jest teraz roztwór o stężeniu, które istnieje tylko dzięki temu, co dodano. Praktyka apteczna rozwiązuje to przez ponowne oznakowanie i to z tego powodu w ogóle powstają domowe etykiety na fiolki z peptydami. Rozdział ogólny USP 797, punkt 13, wymienia, co musi być wyraźnie i czytelnie podane na etykiecie bezpośredniego pojemnika jałowego preparatu recepturowego: numer identyfikacyjny, substancja czynna z jej ilością lub stężeniem, warunki przechowywania, jeśli różnią się od kontrolowanej temperatury pokojowej, termin przydatności do użycia, postać farmaceutyczna, całkowita ilość lub objętość oraz informacja, czy pojemnik jest jednodawkowy, czy wielodawkowy.
W przełożeniu na pojemnik leżący w domowej szufladzie daje to pięć pól.
| Pole | Co zawiera | Przykładowy wpis |
|---|---|---|
| Nazwa | Oznaczenie używane także we wszystkich innych miejscach, tak by pojemnik i zapis dotyczyły tej samej rzeczy | Peptyd A |
| Data rekonstytucji | Dzień, w którym dodano rozpuszczalnik i po raz pierwszy nakłuto korek. Od tej daty liczy się termin przydatności do użycia | D (dzień dodania rozpuszczalnika) |
| Ilość w pojemniku | Deklarowana ilość substancji stałej, M mg | M mg |
| Objętość dodanego rozpuszczalnika i wynikające z niej stężenie | V ml dodane do M mg daje M podzielone przez V, w mg/ml | V ml, M/V mg/ml |
| Termin zużycia | Upływ terminu przydatności do użycia obowiązującego dla preparatu w faktycznie stosowanych warunkach przechowywania | D plus okres przydatności do użycia podany dla konkretnego produktu |
Jeśli warunki przechowywania różnią się od kontrolowanej temperatury pokojowej, zasady farmakopealne przewidują dla nich dodatkowy wiersz; pojemnik trzymany w lodówce ma to zapisane na etykiecie.
Celowo brakuje tu pola na dawkę, a także jakiegokolwiek pola w jednostkach strzykawki insulinowej czy w mililitrach na jedno pobranie. Powód jest strukturalny, a nie prawny. Liczba jednostek ma sens tylko w połączeniu z jedną konkretną skalą strzykawki i jednym konkretnym stężeniem, a etykieta zostaje na pojemniku, podczas gdy strzykawki się zmieniają – liczba jednostek zapisana na fiolce pozostanie więc na niej także wtedy, gdy po zmianie strzykawki stanie się błędna. Pomyłki w stężeniu to udokumentowana i rosnąca kategoria w danych ośrodków toksykologicznych, co pokazuje analiza zgłaszanych błędów przy przygotowaniu, a etykieta z mg, ml i wynikającym z nich stężeniem w mg/ml pozwala odtworzyć obliczenia, czego etykieta z jedną liczbą nie zapewnia. Samo przeliczanie opisano w tekście mg, ml i j.m., krok, w którym powstaje roztwór – w tekście o rekonstytucji peptydów, a kwestię rozpuszczalnika – w tekstach o wodzie bakteriostatycznej i w porównaniu wody bakteriostatycznej z wodą jałową.
Sama fizyczna etykieta ma swoje drobne ograniczenia. Papier i klej zachowują się w temperaturze od 2 do 8 stopni Celsjusza inaczej niż w temperaturze pokojowej, woda skraplająca się na zimnym szkle odkleja brzegi, a tusz rozpuszczalny w wodzie rozmywa się, gdy ta woda do niego dotrze. Etykieta owinięta wokół zaokrąglonego korpusu 2R ma też bardzo mało płaskiej powierzchni – to jeden z powodów, dla których lista pól jest krótka. myPeptides prowadzi rejestr fiolek z tym samym minimum: datą otwarcia pojemnika, numerem partii i jego własną nazwą.
Jak długo wytrzymuje fiolka z peptydem
To pytanie ma dwie odpowiedzi, bo zachodzą dwa niezależne procesy, a decyduje krótszy z wynikających z nich okresów przydatności.
| Stan | Decydujący zegar | Przyjęta zasada | Źródło zasady |
|---|---|---|---|
| Nieotwarty liofilizat | Stabilność chemiczna | Data ważności na pojemniku, w warunkach przechowywania podanych na oznakowaniu | Dane stabilności producenta; rozdział ogólny USP 659 |
| Liofilizat w zamkniętym pojemniku, w trakcie przechowywania | Stabilność chemiczna, zależna od wilgotności resztkowej, temperatury i światła | Klasa temperatur podana na oznakowaniu, zdefiniowana w rozdziale ogólnym USP 659 | Rozdział ogólny USP 659 |
| Nakłuty pojemnik jednodawkowy, bez konserwantu | Mikrobiologiczny | Używany do 12 godzin od pierwszego nakłucia, w powietrzu klasy ISO 5 lub czystszym; otwartej ampułki się nie przechowuje | Rozdział ogólny USP 797, punkt 15.1 |
| Nakłuty pojemnik wielodawkowy, zawartość z konserwantem | Mikrobiologiczny | 28 dni od pierwszego nakłucia, o ile oznakowanie nie stanowi inaczej, i nigdy po dacie ważności | Rozdział ogólny USP 797, punkt 15.2; FDA 2018; CDC |
| Roztwór po rekonstytucji – ogólnie | Oba, a wygrywa krótszy | To, co podaje oznakowanie danego produktu. Jeśli takiej informacji nie ma, nie ustalono żadnego terminu przydatności do użycia | Praktyka farmakopealna i praktyka oznakowania |
Różnica między trzecim a czwartym wierszem wynika z obecności konserwantu. Bacteriostatic Water for Injection, USP opisana jest na przykład na swojej etykiecie jako dostarczana w pojemniku wielodawkowym, z którego można wielokrotnie pobierać zawartość, i zawiera alkohol benzylowy jako konserwant bakteriostatyczny; rozpuszczalniki bez konserwantu takiej informacji nie mają. Terminy określające rodzaj opakowania i opisana wyżej zasada 28 dni dotyczą pojemników wytwarzanych przemysłowo i oznakowanych przez producenta; dla preparatu recepturowego sporządzonego w sposób nieobjęty tym oznakowaniem termin przydatności do użycia ustala się według właściwej normy dotyczącej sporządzania leków recepturowych (rozdział ogólny USP 797, punkty 13 i 14), a nie z zasady dla pojemników wielodawkowych.
Dwóch rzeczy ta tabela nie robi. Nie wyraża czasu liczbą pobrań, bo ta zależy od objętości jednego pobrania, a to wykracza poza zakres tej strony. I niczego nie uchyla: w przypadku zarejestrowanego leku informacja o terminie przydatności do użycia z jego własnego oznakowania zastępuje wszystkie wymienione tu ogólne zasady. Preparaty przechowywane w strzykawce, a nie w pojemniku, rządzą się jeszcze inną logiką, opisaną w tekście o przechowywaniu peptydów w strzykawkach, a łączenie więcej niż jednego roztworu wprowadza odrębny mechanizm problemów, opisany w tekście o łączeniu peptydów w jednej strzykawce.
Częste pytania
Dlaczego w fiolce prawie nie ma proszku?
Kilka miligramów substancji rozłożonych na dnie fiolki jest niemal niewidocznych, a liofilizacja zostawia tę substancję w postaci lekkiej, porowatej struktury, a nie zbitej kupki. Wygląd nie mówi nic o zawartości: ilość wynika z dokumentacji produkcji i z etykiety, a nie z tego, co widać gołym okiem.
Jak przechowywać liofilizowane peptydy?
Liofilizowany peptyd trzyma się w pojemniku, w którym go zamknięto, w klasie temperatur podanej na oznakowaniu, z dala od światła i wilgoci. Pojemnik jest częścią tego układu, a nie tylko opakowaniem wokół niego: korek został dociśnięty jeszcze w liofilizatorze, w próżni lub w gazie obojętnym, a zaciskany kapsel utrzymuje go pod stałym naciskiem – i to właśnie odcina dostęp otaczającego powietrza. Ponieważ suche, amorficzne ciało stałe jest higroskopijne, wilgotność powietrza ma takie samo znaczenie jak temperatura; dlatego obok klasy przechowywania liczą się nienaruszony system zamknięcia i oryginalne, nieprzezroczyste opakowanie.
Czy liofilizowane peptydy trzeba trzymać w lodówce?
Nie jest to ogólna reguła. Postacie liofilizowane istnieją właśnie dlatego, że suche ciało stałe znosi warunki otoczenia, których ta sama substancja w wodzie nie znosi, a zalecenie przechowywania wydrukowane na pojemniku jest cechą tego konkretnego preparatu, a nie peptydów jako grupy. Farmakopealne klasy temperatur sięgają od zamrażarki przez lodówkę po kontrolowaną temperaturę pokojową; która z nich obowiązuje, podaje etykieta – razem z datą ważności obowiązującą w tych warunkach. Jeśli pojemnik nie ma takiej informacji, nie ustalono dla niego żadnych warunków przechowywania.
Jak otworzyć fiolkę z peptydem?
Fiolki nie otwiera się w zwykłym sensie. Zrywany krążek flip-off na środku kapsla to zabezpieczenie gwarancyjne: po jego podważeniu odsłania się leżąca pod nim elastomerowa membrana korka, a aluminiowy pierścień zaciśnięty na kołnierzu zostaje na miejscu – to pierścień, a nie krążek, trzyma korek i utrzymuje pojemnik zamknięty. Zawartość pobiera się przez membranę korka, która po wyjęciu igły ponownie się uszczelnia. Rozdział ogólny USP 797, punkt 8.3, traktuje korki fiolek jako miejsca krytyczne, które przed nakłuciem przeciera się jałowym 70% alkoholem izopropylowym i zostawia do wyschnięcia.
Co powinno być na etykiecie fiolki?
Farmakopealna zasada oznakowania przygotowanego pojemnika obejmuje nazwę substancji i jej ilość lub stężenie, warunki przechowywania, jeśli różnią się od temperatury pokojowej, termin przydatności do użycia, postać farmaceutyczną, całkowitą ilość lub objętość oraz informację, czy pojemnik jest jednodawkowy, czy wielodawkowy. Rozdział ogólny USP 797, punkt 13, wymienia te elementy dla jałowych preparatów recepturowych; dawki celowo wśród nich nie ma.
Jak długo wytrzymuje fiolka z peptydem?
Biegną dwa oddzielne zegary. Dla nieotwartej fiolki obowiązują data ważności nadana przez producenta i podane na oznakowaniu warunki przechowywania. Po pierwszym nakłuciu korka rusza zegar mikrobiologiczny: zgodnie z praktyką apteczną pojemnik wielodawkowy z preparatem zawierającym konserwant ma termin przydatności do użycia wynoszący 28 dni od pierwszego nakłucia, o ile oznakowanie producenta nie stanowi inaczej, a pojemnik jednodawkowy z preparatem bez konserwantu – znacznie krótszy.
Do czego służy fiolka?
Fiolka to zamknięty pojemnik, który ma utrzymać jałową zawartość w stanie jałowym i chemicznie niezmienionym aż do jej pobrania przez zamknięcie. Terminy FDA dotyczące rodzajów opakowań rozróżniają pojemniki jednodawkowe, które nie wymagają konserwantu przeciwdrobnoustrojowego i są przeznaczone do jednego pobrania, pojemniki wielodawkowe, których zawartość ma dodatek konserwantu, zwykle mieszczą 30 ml lub mniej i pozwalają na wielokrotne pobieranie, oraz pojemniki do użytku u jednego pacjenta.
Źródła
- U.S. Food and Drug Administration, Selection of the Appropriate Package Type Terms and Recommendations for Labeling Injectable Medical Products Packaged in Multiple-Dose, Single-Dose, and Single-Patient-Use Containers for Human Use. Guidance for Industry, październik 2018. https://www.fda.gov/media/117883/download
- Rozdział ogólny USP 797, Pharmaceutical Compounding, Sterile Preparations (punkty 8.3, 13, 15.1, 15.2). https://www.usp.org/compounding/general-chapter-797
- Rozdział ogólny USP 659, Packaging and Storage Requirements (definicje temperatur i warunków przechowywania; data ważności i termin przydatności do użycia). Tekst rozdziału: https://doi.usp.org/USPNF/USPNF_M2773_06_01.html oraz Revision Bulletin: https://www.uspnf.com/sites/default/files/usp_pdf/EN/USPNF/revisions/659_rb_notice.pdf
- Rozdział ogólny USP 660, Containers, Glass. https://doi.usp.org/USPNF/USPNF_M1757_01_01.html
- ISO 8362-1:2018, Injection containers and accessories, Part 1: Injection vials made of glass tubing. Wartości wymiarów (pojemność przelewowa, średnica zewnętrzna, wysokość) przytoczone za tabelą 1 tego wydania. https://www.iso.org/standard/74398.html
- ISO 8362-2, Injection containers and accessories, Part 2: Closures for injection vials. https://www.iso.org/standard/87251.html
- ISO 8362-3, Injection containers and accessories, Part 3: Aluminium caps for injection vials. https://www.iso.org/standard/33804.html
- ISO 8362-5, Injection containers and accessories, Part 5: Freeze drying closures for injection vials. https://www.iso.org/standard/33806.html
- ISO 8362-6, Injection containers and accessories, Part 6: Caps made of aluminium-plastics combinations for injection vials. https://www.iso.org/standard/33807.html
- ISO 8362-7, Injection containers and accessories, Part 7: Injection caps made of aluminium-plastics combinations without overlapping plastics part. https://www.iso.org/standard/33808.html
- U.S. Food and Drug Administration, Lyophilization of Parenteral (7/93), Inspection Guide. https://www.fda.gov/inspections-compliance-enforcement-and-criminal-investigations/inspection-guides/lyophilization-parenteral-793
- Patel SM, Nail SL, Pikal MJ, Geidobler R, Winter G, Hawe A, Davagnino J, Rambhatla Gupta S. Lyophilized Drug Product Cake Appearance: What Is Acceptable? Journal of Pharmaceutical Sciences, 2017;106(7):1706-1721. https://doi.org/10.1016/j.xphs.2017.03.014
- Wang W. Lyophilization and development of solid protein pharmaceuticals. International Journal of Pharmaceutics, 2000;203(1-2):1-60. https://doi.org/10.1016/S0378-5173(00)00423-3
- Manning MC, Chou DK, Murphy BM, Payne RW, Katayama DS. Stability of protein pharmaceuticals: an update. Pharmaceutical Research, 2010;27(4):544-575. https://doi.org/10.1007/s11095-009-0045-6
- Centers for Disease Control and Prevention, Preventing Unsafe Injection Practices, ostatnia weryfikacja: 26 marca 2024. https://www.cdc.gov/injection-safety/hcp/clinical-safety/index.html
- Bacteriostatic Water for Injection, USP, informacja o leku (prescribing information), DailyMed, U.S. National Library of Medicine. https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=87d6e9dc-fe3b-4593-ac9a-d7493d1959c7
- U.S. Food and Drug Administration, Distribution of In Vitro Diagnostic Products Labeled for Research Use Only or Investigational Use Only. Guidance, listopad 2013. https://www.fda.gov/regulatory-information/search-fda-guidance-documents/distribution-in-vitro-diagnostic-products-labeled-research-use-only-or-investigational-use-only
- 21 CFR 201.128, Meaning of intended uses (obiektywny zamiar osób prawnie odpowiedzialnych za oznakowanie leków). https://www.ecfr.gov/current/title-21/chapter-I/subchapter-C/part-201/subpart-G/section-201.128
Wszystko powyżej opisuje normy opakowaniowe, zasady farmakopealne i opublikowaną wiedzę o chemii stabilności. Nic z tego nie zastępuje oznakowania konkretnego produktu: w przypadku zarejestrowanego leku obowiązują zalecenie przechowywania, informacja o terminie przydatności do użycia i informacja o rodzaju opakowania podane na jego własnej etykiecie, a pytania o konkretny preparat należy kierować do lekarza lub farmaceuty.