Tesamorelina vs HGH (somatropina): różnice, badania i bezpieczeństwo

Krótka odpowiedź

Tesamorelina i HGH (somatropina) działają na różnych etapach tego samego łańcucha hormonalnego. Tesamorelina skłania przysadkę mózgową do uwolnienia hormonu wzrostu wytwarzanego przez organizm, a somatropina jest samym hormonem wzrostu. Tesamorelinę przepisuje się tylko w Stanach Zjednoczonych, na tłuszcz brzuszny u dorosłych z HIV. Somatropina jest dopuszczona do obrotu na wszystkich siedmiu sprawdzonych rynkach. Bezpośredniego porównania nie udało się znaleźć.

W skrócie

Jak działają

Obie substancje ostatecznie nasilają działanie hormonu wzrostu w organizmie, ale włączają się do łańcucha w różnych miejscach. System klasyfikacji leków umieszcza je w tej samej grupie, pod osobnymi kodami: H01AC06 dla tesamoreliny i H01AC01 dla somatropiny ^[1].

Tesamorelina

• To wytworzona w laboratorium kopia czynnika uwalniającego hormon wzrostu, czyli hormonu mózgowego, który pobudza przysadkę do uwolnienia hormonu wzrostu. Zawiera wszystkie 44 aminokwasy (elementy budulcowe) naturalnego hormonu ^[2].
• Mała grupa z sześciu atomów węgla (grupa heksenoilowa) na przednim końcu spowalnia jej rozkład ^[2].
• Wiąże się z miejscami wiązania (receptorami) w przysadce, która uwalnia wtedy hormon wzrostu pulsacyjnie, w sposób właściwy dla tego układu ^[2].
• U pacjentów podnosi poziom IGF-1, przekaźnika wytwarzanego głównie w wątrobie, oraz jego białka transportowego IGFBP-3. Stężenia innych hormonów przysadki nie zmieniły się istotnie w badaniach rejestracyjnych ^[2].

HGH (somatropina)

• To kompletny ludzki hormon wytworzony w laboratorium: pojedynczy łańcuch 191 aminokwasów, taki sam jak hormon wydzielany przez przysadkę ^[3], ^[4].
• Wiąże się z receptorem hormonu wzrostu na komórkach wątroby, chrząstki, kości, mięśni i tkanki tłuszczowej i działa na nie bezpośrednio ^[4].
• Podnosi poziom IGF-1 i nasila rozkład zmagazynowanego tłuszczu. Zmniejsza też wrażliwość na insulinę, dlatego w trakcie leczenia może ujawnić się cukrzyca ^[4].

Zasadnicza różnica dotyczy więc etapu. Tesamorelina pobudza przysadkę do wydzielania większej ilości hormonu wytwarzanego przez organizm. Wstrzykiwany hormon wzrostu całkowicie omija przysadkę ^[2], ^[4].

Różnią się też wielkością i tym, jak długo utrzymują się w organizmie. Tesamorelina waży 5135,9 daltona, a jej okres półtrwania u zdrowych dorosłych wynosi około 11 minut. Najwyższe stężenie osiąga po czasie, którego mediana, czyli wartość środkowa, wynosi 0,15 godziny ^[2]. Somatropina waży 22 124,8 daltona. Po wstrzyknięciu podskórnym jej okres półtrwania wynosi 3,0 ± 1,44 godziny, a najwyższe stężenie pojawia się po 5,9 ± 1,65 godziny ^[3], ^[4].

Co pokazują badania

W opublikowanej literaturze przeanalizowanej na potrzeby tej strony nie udało się znaleźć badania, które porównywałoby tesamorelinę i HGH (somatropinę) bezpośrednio. Każdą z nich badano w innych grupach i w innych celach. Poniżej opisano osobne badania każdej z substancji.

Tesamorelina: głęboki tłuszcz brzuszny u osób z HIV

RCT fazy 3 W pierwszym badaniu rejestracyjnym losowo przydzielono do grup 412 dorosłych z HIV i lipodystrofią, czyli stanem, w którym tkanka tłuszczowa rozkłada się w ciele w nietypowy sposób. Po 26 tygodniach głęboki tłuszcz wokół narządów zmniejszył się o 15,2% w grupie leczonej, a w grupie placebo wzrósł o 5,0% (p < 0,001) ^[5].

RCT fazy 3 W drugim badaniu obserwowano 404 dorosłych przez sześć miesięcy. Głęboki tłuszcz zmniejszył się o 10,9%, wobec 0,6% w grupie placebo (p < 0,0001). Tłuszcz na rękach i nogach się nie zmienił, podobnie jak tłuszcz tuż pod skórą brzucha ^[6].

Metaanaliza Po połączeniu danych z pięciu badań z randomizacją różnica względem placebo wyniosła średnio 27,71 centymetra kwadratowego tłuszczu trzewnego. Wskaźnik masy ciała (BMI) nie zmienił się istotnie ^[7].

Masa ciała pozostała bez zmian. Zmieniła się o −0,4 kg w pierwszym badaniu i o +0,5 kg w drugim, i w żadnym z nich zmiana nie różniła się od zmiany w grupie placebo. Informacja o leku stwierdza, że nie jest on przeznaczony do odchudzania, bo jego wpływ na masę ciała jest neutralny ^[2].

RCT U 61 osób z HIV i stłuszczeniem wątroby dwanaście miesięcy stosowania tesamoreliny obniżyło udział tłuszczu w wątrobie o 4,1 punktu procentowego bardziej niż placebo (p = 0,018) ^[8].

Somatropina: dzieci z zaburzeniami wzrastania

RCT Dopuszczenia opierają się głównie na badaniach u dzieci z rozpoznanymi zaburzeniami wzrastania. W otwartym badaniu 177 dzieci z idiopatycznym niskim wzrostem obserwowano aż do osiągnięcia wzrostu dorosłego. W porównaniu z nieleczonymi dziećmi przyrost wskaźnika ostatecznego wzrostu wyniósł 0,53 odchylenia standardowego w ramieniu z niższą dawką i 0,94 w ramieniu z wyższą ^[4].

RCT W dwóch niewielkich otwartych badaniach u dzieci z zespołem Pradera-Williego masa tłuszczowa zmniejszyła się w trakcie leczenia o 0,9 kg. U dzieci nieleczonych wzrosła o 2,3 kg (p < 0,005). Masa ciała zmieniła się w obu grupach niemal identycznie ^[4].

RCT Sześć badań z randomizacją, obejmujących 172 dorosłych z niedoborem hormonu wzrostu, porównywało leczenie z placebo przez sześć miesięcy. Beztłuszczowa masa ciała wzrosła, a tkanka tłuszczowa i obwód talii się zmniejszyły. Informacja o leku nie podaje liczb dla tych punktów końcowych, czyli mierzonych wyników, a badania nie mierzyły złamań, zawałów serca ani przeżycia ^[4].

Somatropina: zdrowi dorośli i osoby starsze

Przegląd systematyczny Przegląd obejmujący 303 osoby dorosłe w dobrej kondycji fizycznej wykazał beztłuszczową masę ciała o 2,1 kg wyższą niż w grupach kontrolnych. Siła i wydolność wysiłkowa się nie poprawiły, a obrzęki i wyczerpanie występowały częściej ^[9].

Metaanaliza Niezależna analiza 11 badań kontrolowanych placebo z udziałem 254 zdrowych młodych dorosłych nie wykazała przyrostu siły mięśni (p = 0,36) ani maksymalnego poboru tlenu (p = 0,89) ^[10].

Przegląd systematyczny U 220 zdrowych starszych osób w wieku średnio 69 lat masa tłuszczowa zmniejszyła się o 2,1 kg, a beztłuszczowa masa ciała wzrosła o 2,1 kg. Masa ciała się nie zmieniła (plus 0,1 kg). Autorzy stwierdzili, że hormonu wzrostu nie można zalecać jako terapii przeciwstarzeniowej ^[11].

Tesamorelina: myślenie i pamięć u osób starszych

RCT fazy 2 Badanie akademickie objęło leczeniem przez 20 tygodni 152 dorosłych w wieku 55–87 lat, w tym 66 z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi. Wykazało korzystny ogólny wpływ na wyniki testów sprawności umysłowej (p = 0,03), głównie w zakresie planowania i elastyczności myślenia. Jedyne dopuszczenie leku dotyczy tłuszczu brzusznego w HIV, a nie pamięci ^[2], ^[12].

Gdzie badania nie potwierdziły korzyści

RCT fazy 2 Późniejsze badanie tesamoreliny u 73 osób z HIV i otyłością brzuszną nie wykazało przewagi w funkcjach poznawczych nad grupą porównawczą (p = 0,673). Badanie było otwarte, a jego autorzy przyznają, że miało zbyt mało uczestników, by wykryć różnicę ^[13].

RCT fazy 2 U 53 dorosłych z cukrzycą typu 2 dwanaście tygodni stosowania tesamoreliny nie zmieniło niczego mierzalnego w odpowiedzi insulinowej, poziomie cukru na czczo ani długoterminowym wskaźniku cukru we krwi ^[14].

W przypadku somatropiny u zdrowych osób oba opisane wyżej przeglądy nie wykazały przyrostu siły, wydolności wysiłkowej ani maksymalnego poboru tlenu ^[9], ^[10]. U dorosłych z niedoborem hormonu wzrostu nadal nie wiadomo, czy leczenie zastępcze wpływa na twarde punkty końcowe, takie jak złamania czy przeżycie ^[4].

Co dzieje się po odstawieniu

RCT fazy 3 W fazie przedłużonej badania tesamoreliny 263 uczestników ponownie losowo przydzielono do grup na kolejne 26 tygodni. Osoby przestawione na placebo straciły uzyskany efekt, a głęboki tłuszcz brzuszny ponownie się odłożył ^[15]. W źródłach przeanalizowanych na potrzeby tej strony nie udało się znaleźć porównywalnego badania odstawienia somatropiny.

Wyniki te pochodzą z różnych grup osób, dawek, punktów końcowych i różnej długości badań. Liczb dotyczących tesamoreliny i somatropiny nie można więc ze sobą zestawiać.

Skutki uboczne i bezpieczeństwo

Obie substancje mają oficjalną amerykańską informację o leku ze zmierzonymi częstościami. Kilka działań się pokrywa, bo obie nasilają działanie hormonu wzrostu: obrzęki, ból stawów, mrowienie i zespół cieśni nadgarstka pojawiają się w obu informacjach o leku. Badane grupy się różnią, więc odsetki nie pozwalają uszeregować leków.

Tesamorelina, według amerykańskiej informacji o leku:

• Reakcje w miejscu wstrzyknięcia u 17% wobec 6% w grupie placebo w pierwszych 26 tygodniach ^[2].
• Ból stawów u 13% wobec 11%. Obrzęk kostek i stóp wystąpił u 6% wobec 2% ^[2].
• Zespół cieśni nadgarstka u 1%, w grupie placebo u nikogo. Badanie bazy zgłoszeń wykazało, że przy tesamorelinie zgłaszano go częściej niż oczekiwano. Opisuje to wzorzec zgłoszeń, a nie przyczynę ^[2], ^[16].
• Wyższy poziom cukru we krwi. Prawdopodobieństwo rozwoju cukrzycy było zwiększone (iloraz szans 3,3; od 1,4 do 9,6) ^[2].
• Podwyższony IGF-1 u 47% po 26 tygodniach, o ponad dwa odchylenia standardowe powyżej normy. Przeciwciała pojawiły się u 50%, bez widocznej zmiany działania leku ^[2].

HGH (somatropina), według amerykańskiej informacji o leku i długoterminowych kohort:

• Obrzęki u 17,5% wobec 5,1% w grupie placebo w pierwszych sześciu miesiącach, u 573 leczonych dorosłych wobec 572 otrzymujących placebo ^[4].
• Ból stawów u 17,3% wobec 4,2%. Mrowienie wystąpiło u 9,6% wobec 1,9% ^[4].
• Zespół cieśni nadgarstka u 61 z 3031 pacjentów (2,0%) i nowo rozpoznana cukrzyca u 12 z 3031 (0,4%) w długoterminowych badaniach przedłużonych ^[4].
• Nagłe zgony opisano u dzieci z zespołem Pradera-Williego, które mają ciężką otyłość lub zaburzenia oddychania. Informacja o leku wyklucza jego stosowanie w tej grupie ^[4].
• Zgony w długim okresie. Wśród 24 232 osób leczonych w dzieciństwie zgony z powodu chorób układu krążenia i chorób krwi były częstsze w każdej grupie ryzyka ^[17]. Analiza nowotworów w tej samej kohorcie wykazała częstsze zachorowania na nowotwory kości i pęcherza moczowego u pacjentów, którzy mieli wyłącznie zaburzenie wzrastania ^[18].

Sytuacje, które wykluczają stosowanie. Informacje o obu lekach wymieniają czynną chorobę nowotworową jako przeciwwskazanie. Tesamorelina jest ponadto wykluczona przy zaburzonym połączeniu między podwzgórzem a przysadką, przy znanej alergii i w ciąży ^[2]. Somatropina jest ponadto wykluczona w stanie krytycznym po operacji lub urazie, przy czynnej lub ciężkiej retinopatii cukrzycowej oraz u dzieci z zamkniętymi chrząstkami wzrostowymi ^[4].

Preparaty kupowane poza apteką to osobny problem. Tesamorelina krąży jako odczynnik badawczy o niesprawdzonym składzie ^[19]. Europejskie laboratoria kontrolne wykryły hormon wzrostu w przejętych przesyłkach, ale trafiały też na próbki bez żadnej substancji czynnej ^[20].

Dlaczego ta strona nie podaje dawek. Obie substancje są lekami na receptę, a w Stanach Zjednoczonych rozprowadzanie hormonu wzrostu w celu innym niż leczenie zatwierdzonej choroby jest przestępstwem ^[21]. O ilości decyduje lekarz na podstawie oficjalnej informacji o produkcie, dlatego ta strona opisuje, co zmierzyły badania, bez powtarzania stosowanych w nich ilości.

Dopuszczenie do obrotu i status prawny

Tesamorelina jest dopuszczona do obrotu w Stanach Zjednoczonych od 10 listopada 2010 roku i wyłącznie na tłuszcz brzuszny u dorosłych z HIV i lipodystrofią ^[22]. Wniosek europejski wycofano 21 czerwca 2012 roku, a produkt kanadyjski wycofano z rynku 30 września 2022 roku ^[23], ^[24]. Somatropina jest dopuszczona w Stanach Zjednoczonych od 16 października 1986 roku i wydawana na receptę na wszystkich siedmiu sprawdzonych rynkach ^[25], ^[26]. Australia dodatkowo ogranicza jej posiadanie ^[27]. Obie są zakazane w sporcie przez cały czas: somatropina na podstawie sekcji S2.2.3, a tesamorelina na podstawie sekcji S2.2.4 listy na 2026 rok ^[28]. Stan na 7 i 15 września 2026 roku.

Czy stosuje się je razem?

Katalog mieszanek nie wymienia produktu, który łączy tesamorelinę i somatropinę. Tesamorelina występuje tam tylko w mieszankach z innymi peptydami, takich jak Tesamorelin + Ipamorelin, a przy każdej z nich zaznaczono, że mieszanka nie ma dopuszczenia do obrotu. Pełna lista znajduje się w zakładce mieszanki.

W źródłach przeanalizowanych na potrzeby tej strony nie udało się znaleźć badania, w którym tesamorelinę i somatropinę podawano razem. Nie udało się też znaleźć żadnej publikacji o tym, jak działa takie połączenie, ani o jego bezpieczeństwie. Osobne strony o tesamorelinie i somatropinie szczegółowo opisują każdą z tych substancji.

Najczęściej zadawane pytania

Co jest lepsze: tesamorelina czy HGH (somatropina)?

Nie da się ich uszeregować, bo nie udało się znaleźć badania, które by je porównywało. U dorosłych z HIV i lipodystrofią tesamorelina zmniejszyła głęboki tłuszcz brzuszny o 15,2% w ciągu 26 tygodni, podczas gdy w grupie placebo wzrósł on o 5,0%. Somatropinę badano głównie u dzieci z zaburzeniami wzrastania i u dorosłych z niedoborem hormonu wzrostu. Badane grupy, punkty końcowe i schematy badań różnią się zbyt mocno, by wydać werdykt.

Co jest bezpieczniejsze: tesamorelina czy HGH (somatropina)?

Nie udało się znaleźć badania, które bezpośrednio porównywałoby ich bezpieczeństwo, więc nie można ich uszeregować. Informacje o obu lekach wymieniają obrzęki, ból stawów i zespół cieśni nadgarstka, ponieważ oba nasilają działanie hormonu wzrostu. W badaniach tesamoreliny zwiększało się prawdopodobieństwo rozwoju cukrzycy, a somatropina również może ujawnić cukrzycę. Badane grupy się różnią, więc odsetków nie można ze sobą zestawiać.

Czym różnią się tesamorelina i HGH (somatropina)?

Tesamorelina jest kopią hormonu mózgowego, który pobudza przysadkę do uwolnienia hormonu wzrostu. Somatropina jest samym hormonem wzrostu, łańcuchem 191 aminokwasów, który omija przysadkę. Pod względem prawnym tesamorelina jest lekiem na receptę tylko w Stanach Zjednoczonych, na tłuszcz brzuszny u dorosłych z HIV. Somatropina jest dopuszczona do obrotu i wydawana na receptę na wszystkich siedmiu sprawdzonych rynkach.

Czy tesamorelinę i HGH (somatropinę) można przyjmować razem?

Nie udało się znaleźć badania, w którym podawano obie substancje razem, więc nic nie wiadomo o działaniu ani o bezpieczeństwie takiego połączenia. Katalog mieszanek nie wymienia produktu, który zawiera obie substancje. Ta strona opisuje stan badań i nie udziela wskazówek dotyczących stosowania.

Czy tesamorelina to odmiana HGH?

Nie. Tesamorelina nie zawiera hormonu wzrostu. Jest kopią czynnika uwalniającego hormon wzrostu, złożoną z 44 elementów budulcowych, i skłania organizm do uwolnienia własnego hormonu. System klasyfikacji leków umieszcza obie substancje w tej samej grupie, ale pod osobnymi kodami, a lista antydopingowa wymienia je w osobnych sekcjach.

Co lepiej zmniejsza tkankę tłuszczową, tesamorelina czy HGH (somatropina)?

Nie udało się znaleźć badania, które porównywałoby je pod względem jakiegokolwiek wskaźnika tkanki tłuszczowej. Tesamorelina zmniejszyła głęboki tłuszcz brzuszny u dorosłych z HIV, ale informacja o leku stwierdza, że nie jest przeznaczona do odchudzania, bo jej wpływ na masę ciała jest neutralny. U zdrowych starszych osób somatropina zmniejszyła masę tłuszczową o 2,1 kg przy niezmienionej masie ciała, a autorzy stwierdzili, że hormonu wzrostu nie można zalecać jako terapii przeciwstarzeniowej.

Czy HGH 191AA to to samo co somatropina?

Jako nazwa – tak. HGH 191AA to określenie z szarego rynku oznaczające somatropinę, a nie klasę jakości ani obietnicę czystości. Liczba oznacza aminokwasy, czyli elementy budulcowe łańcucha, a każdy preparat dopuszczony na sprawdzonych rynkach ma ich dokładnie 191. Określenie podkreśla różnicę wobec somatremu, osobnej substancji złożonej ze 192 aminokwasów, której już nie ma w sprzedaży. Co naprawdę zawiera towar z szarego rynku sprzedawany pod tą nazwą, nie zostało sprawdzone.

Czy tesamorelina i HGH (somatropina) są zakazane w sporcie?

Tak, obie przez cały czas, w zawodach i poza zawodami. Lista zabroniona na 2026 rok wymienia hormon wzrostu w sekcji S2.2.3, a tesamorelinę wśród czynników uwalniających hormon wzrostu w sekcji S2.2.4. Wszystko, co obejmują obie sekcje, to substancje nieokreślone. Niemieckie prawo antydopingowe również wymienia każdą z nich osobno.

Czy tesamorelina i HGH (somatropina) wymagają recepty?

Tak, wszędzie tam, gdzie są dopuszczone do obrotu. Tesamorelina jest lekiem na receptę tylko w Stanach Zjednoczonych, a produkt kanadyjski wycofano z rynku. Somatropina jest wydawana na receptę na wszystkich siedmiu sprawdzonych rynkach. W Stanach Zjednoczonych rozprowadzanie hormonu wzrostu w jakimkolwiek celu innym niż leczenie zatwierdzonej choroby jest przestępstwem federalnym zagrożonym karą do pięciu lat więzienia.