Sermorelina vs HGH (somatropina): różnice, badania i bezpieczeństwo

Krótka odpowiedź

Sermorelina i HGH (somatropina) działają na różnych etapach jednego łańcucha hormonalnego. Sermorelina to fragment złożony z 29 elementów budulcowych, który skłania przysadkę mózgową do uwolnienia hormonu wzrostu; somatropina jest samym hormonem. Somatropina to dopuszczony do obrotu lek na receptę, natomiast amerykańskie pozwolenia dla sermoreliny wygasły w 2009 roku. Nie udało się znaleźć randomizowanego badania porównującego obie substancje.

W skrócie

Jak działają

Obie substancje prowadzą do tego samego celu: większej aktywności hormonu wzrostu w organizmie. Docierają tam jednak różnymi drogami, oddalonymi o jeden krok w tym samym łańcuchu hormonalnym.

Sermorelina

• To łańcuch 29 aminokwasów, czyli elementów budulcowych, odpowiadający początkowemu odcinkowi hormonu uwalniającego hormon wzrostu. Naturalny hormon ma 44 elementy budulcowe; to najkrótszy fragment, który zachowuje pełną aktywność ^[1].
• Przyłącza się do receptora tego hormonu na komórkach przysadki mózgowej wytwarzających hormon wzrostu i pobudza je do działania ^[1], ^[2].
• Przysadka uwalnia wtedy hormon wzrostu falami, czyli tak, jak ten układ normalnie pracuje ^[1].
• Somatostatyna, hormon wyciszający ten obwód, nadal działa, ponieważ sygnał wciąż przechodzi przez przysadkę ^[1].

HGH (somatropina)

• To kompletny ludzki hormon wzrostu, wytwarzany w laboratorium. Jego 191 aminokwasów ułożonych jest w tej samej kolejności co w hormonie przysadki ^[3], ^[4].
• Wiąże się z receptorem hormonu wzrostu na komórkach wątroby, chrząstki, kości, mięśni i tkanki tłuszczowej i działa na nie bezpośrednio ^[4].
• Podnosi poziom IGF-1, substancji przekaźnikowej wytwarzanej głównie w wątrobie; w dużej mierze tą drogą pobudzane jest wzrastanie ^[4].
• Nasila rozkład zmagazynowanego tłuszczu i zmniejsza wrażliwość na insulinę, dlatego w trakcie leczenia może ujawnić się cukrzyca ^[4].

Zasadnicza różnica polega na tym, gdzie każda z nich działa. Sermorelina pobudza przysadkę do uwalniania większej ilości własnego hormonu wzrostu. Somatropina całkowicie omija przysadkę i jej hamulec ^[1]. Rozdziela je też system klasyfikacji leków: somatropina ma kod H01AC01, a sermorelina H01AC04 ^[5].

Okres półtrwania sermoreliny wynosi od około 10 do 20 minut, bo nerki ją odfiltrowują, a enzymy odcinają fragmenty jej początkowego odcinka ^[6]. Okres półtrwania somatropiny wynosi 3,0 ± 1,44 godziny po wstrzyknięciu podskórnym i 0,4 godziny po podaniu dożylnym. Najwyższe stężenie pojawia się po 5,9 ± 1,65 godziny ^[4].

Co pokazują badania

W opublikowanej literaturze przeanalizowanej na potrzeby tej strony nie udało się znaleźć randomizowanego badania, które bezpośrednio porównywałoby sermorelinę z HGH. Trzy starsze źródła dotyczą obu substancji u dzieci z niedoborem hormonu wzrostu; w jednym z nich te same dzieci leczono kolejno jedną i drugą. W żadnym dzieci nie przydzielano losowo do grup.

Bezpośrednie porównanie: wzrastanie dzieci

Seria sekwencyjna, te same dzieci Dziewięcioro dzieci, u których niedobór hormonu wzrostu pojawił się po radioterapii głowy, leczono sermoreliną przez rok. Ich tempo wzrastania zwiększyło się z 3,3 centymetra na rok do 6,0 (p = 0,004) ^[7].

W następnym roku, już podczas leczenia hormonem wzrostu, te same dzieci rosły w tempie 7,5 centymetra na rok. Leczenie hormonem wzrostu zawsze przypadało na drugi rok, więc nie jest to porównanie randomizowane ^[7].

Przegląd narracyjny Przegląd z 1999 roku porównywał opublikowane badania pośrednio. Doszedł do wniosku, że przyrost tempa wzrastania przy sermorelinie był mniejszy niż przy tej samej ilości hormonu wzrostu. Autorzy przeglądu nie znaleźli bezpośredniego porównania przy dopuszczonych mocach preparatów, a wpływu na wzrost w wieku dorosłym nie podano ^[1].

Otwarta seria przypadków Najwcześniejsza seria z sermoreliną objęła 18 dzieci, z których 14 dostawało wcześniej hormon wzrostu. Tempo wzrastania zwiększyło się u 12 z 18. Czworo z 14 wcześniej leczonych dzieci rosło wolniej podczas leczenia sermoreliną, z przyczyn, których autorzy nie potrafili wyjaśnić ^[8].

Sermorelina: badanie rejestracyjne u dzieci

Badanie otwarte, wieloośrodkowe Badanie, na którym oparto amerykańskie dopuszczenie do obrotu z 1997 roku, objęło 110 wcześniej nieleczonych dzieci przed okresem dojrzewania. Do analizy skuteczności weszło 86 z nich. Ich średnie tempo wzrastania zwiększyło się z 4,1 centymetra na rok do 8,0 po sześciu miesiącach i ustabilizowało się na poziomie 7,2 po dwunastu miesiącach ^[9].

Po sześciu miesiącach 74% dzieci uznano za dobrze reagujące na leczenie. Nie było grupy porównawczej ^[9].

Somatropina: badania u dzieci z zaburzeniami wzrastania

RCT Jedno randomizowane, otwarte badanie obserwowało 177 dzieci z idiopatycznym niskim wzrostem aż do osiągnięcia ostatecznego wzrostu w wieku dorosłym. Łącznie w obu grupach leczonych ostateczny wzrost był o 9,8 cm wyższy u dziewcząt i o 5,0 cm wyższy u chłopców niż w nieleczonej grupie kontrolnej ^[4].

Przyrost wzrostu o pełne jedno odchylenie standardowe wystąpił u 10% dzieci nieleczonych. W ramieniu z niższą dawką odsetek ten wynosił 50%, a w ramieniu z wyższą 69% ^[4].

RCT Cztery randomizowane, otwarte badania obejmowały 209 dzieci w wieku od dwóch do ośmiu lat, które urodziły się zbyt małe i nie nadrobiły niedoboru wzrostu. W ciągu 24 miesięcy wskaźnik wzrostu poprawił się o 1,2 odchylenia standardowego w ramieniu z niższą dawką i o 1,7 w ramieniu z wyższą. U dzieci nieleczonych zmienił się o 0,1 ^[4].

Te badania miały nieleczone grupy kontrolne, których brakowało w badaniach sermoreliny u dzieci. Każdy uczestnik miał rozpoznane zaburzenie wzrastania ^[4].

Starsi dorośli

Badanie kontrolowane placebo W przypadku sermoreliny dziesięć kobiet i dziewięciu mężczyzn w wieku od 55 do 71 lat otrzymywało przez cztery tygodnie placebo, a następnie przez 16 tygodni substancję czynną. Uwalnianie hormonu wzrostu zaczynało się w ciągu 10 minut i trwało około dwóch godzin ^[10].

W tej samej grupie wydzielanie hormonu wzrostu wzrosło o 107% u mężczyzn i o 70% u kobiet (p < 0,05). Poziom IGF-1 wzrósł o 28% (p < 0,001). To wartości laboratoryjne; żadnej korzyści klinicznej nie mierzono ^[11].

Otwarta seria przypadków Jedenastu zdrowych mężczyzn w wieku od 64 do 76 lat leczono przez sześć tygodni. Poprawiły się dwa z sześciu pomiarów siły. Masa ciała, wskaźnik masy ciała, pomiary mięśni i tkanki tłuszczowej w badaniu obrazowym, poziom cukru i tłuszczów we krwi pozostały bez zmian ^[12].

Przegląd systematyczny W przypadku somatropiny przegląd objął 220 zdrowych starszych osób w wieku średnio 69 lat, leczonych średnio przez 27 tygodni. Masa tłuszczowa zmniejszyła się o 2,1 kg, a beztłuszczowa masa ciała wzrosła o 2,1 kg, przy czym masa ciała się nie zmieniła (plus 0,1 kg) ^[13].

Obrzęki, bóle stawów, zespół cieśni nadgarstka i rozrost tkanki piersiowej u mężczyzn występowały istotnie częściej. Autorzy doszli do wniosku, że hormonu wzrostu nie można zalecać jako terapii przeciwstarzeniowej ^[13].

Zdrowi dorośli i wydolność

Przegląd systematyczny W przypadku somatropiny przegląd 27 badanych grup objął 303 osoby w dobrej kondycji fizycznej w wieku od 13 do 45 lat. Beztłuszczowa masa ciała była o 2,1 kg wyższa niż w grupach kontrolnych. Siła i wydolność wysiłkowa się nie poprawiły, a obrzęki i wyczerpanie występowały częściej ^[14].

Metaanaliza Niezależna analiza 11 badań kontrolowanych placebo z udziałem 254 zdrowych młodych dorosłych nie wykazała poprawy siły mięśni (p = 0,36). Maksymalny pobór tlenu również się nie zmienił (p = 0,89) ^[15].

W przypadku sermoreliny w źródłach przeanalizowanych na potrzeby tej strony nie udało się znaleźć kontrolowanego badania wyników sportowych, upadków ani codziennej sprawności mięśni ^[16].

Obserwacja długoterminowa

Badanie obserwacyjne W przypadku somatropiny największa kohorta objęła 24 232 osoby leczone w dzieciństwie w ośmiu krajach europejskich, obserwowane łącznie przez ponad 400 000 osobolat. W grupie niskiego ryzyka ogólna umieralność nie była istotnie podwyższona i wynosiła 1,1 raza tyle co w populacji ogólnej. Zgony z powodu chorób układu krążenia i chorób krwi były częstsze w każdej grupie ryzyka ^[17].

W przypadku sermoreliny nie udało się znaleźć badania bezpieczeństwa długoterminowego, a w przeanalizowanych źródłach nie podano ostatecznego wzrostu leczonych dzieci w wieku dorosłym ^[1], ^[16].

Te wyniki pochodzą z różnych populacji, badań o różnym schemacie, z różnymi punktami końcowymi, czyli mierzonymi wynikami, i o różnym czasie trwania. Liczb dla sermoreliny i somatropiny nie można więc ze sobą zestawiać, z wyjątkiem opisanej wyżej małej serii sekwencyjnej.

Skutki uboczne i bezpieczeństwo

Obraz bezpieczeństwa obu substancji różni się przede wszystkim tym, ile o nich wiadomo. Somatropina ma aktualną amerykańską informację o leku, opartą na dużych badaniach rejestracyjnych i długich fazach przedłużonej obserwacji. W przypadku sermoreliny informacja o produkcie dla żadnego z dwóch dawnych preparatów nie jest już publicznie dostępna ^[18].

Sermorelina, według opublikowanych badań:

• Krótkotrwałe zaczerwienienie twarzy i ból w miejscu wstrzyknięcia to najczęściej opisywane zdarzenia. Przegląd, który je wymienia, nie podaje odsetków ^[1].
• Przeciwciała przeciwko hormonowi u 14 z 18 dzieci w serii z 1987 roku. Nie miały widocznego wpływu na wzrastanie ani na odpowiedź na leczenie ^[8].
• Wolniejsze wzrastanie u czworga z 14 dzieci, które wcześniej dostawały hormon wzrostu. Przyczyny nie ustalono ^[8].
• Wiek kostny rósł szybciej niż wzrost. U dzieci leczonych po radioterapii wiek kostny zwiększał się o 1,1 roku na rok kalendarzowy ^[7].
• Formalnych przeciwwskazań nie da się podać, ponieważ nie jest dostępna żadna obowiązująca informacja o produkcie. Przeanalizowane źródła nie zawierają danych o ciąży, karmieniu piersią ani o zaburzeniach czynności nerek lub wątroby ^[18].

Somatropina, według amerykańskiej informacji o leku:

• Obrzęki u 17,5% wobec 5,1% w grupie placebo w pierwszych sześciu miesiącach. Dane pochodzą od 573 leczonych dorosłych i 572 otrzymujących placebo ^[4].
• Bóle stawów u 17,3% wobec 4,2%. Mrowienie dotyczyło 9,6% wobec 1,9% ^[4].
• Zespół cieśni nadgarstka u 61 z 3031 pacjentów w długoterminowych fazach przedłużonej obserwacji. Nowo rozpoznana cukrzyca pojawiła się u 12 z 3031 pacjentów, z których każdy miał już wcześniej czynniki ryzyka ^[4].
• Przeciwciała przeciwko hormonowi u 8 z 413 dzieci, u żadnego z nich nie stwierdzono słabszej odpowiedzi wzrostowej ^[4].
• Sytuacje, które całkowicie wykluczają stosowanie, to między innymi stan krytyczny po operacji serca lub jamy brzusznej, uraz wielonarządowy albo ostra niewydolność oddechowa. Wykluczają je również czynna choroba nowotworowa i zamknięte chrząstki wzrostowe u dzieci ^[4].
• Nagłe zgony opisano u dzieci z zespołem Pradera-Williego, które mają ciężką otyłość lub problemy z oddychaniem ^[4].
• Kolejne ostrzeżenia dotyczą wzrostu ciśnienia wewnątrz czaszki oraz złuszczenia głowy kości udowej ^[4].

Materiał kupiony poza apteką stwarza przy obu substancjach osobny problem. Jego skład, zawartość substancji czynnej i czystość nie są sprawdzone.

Dlaczego ta strona nie podaje dawek. Somatropina jest lekiem wydawanym wyłącznie na receptę na każdym sprawdzonym rynku, a sermorelina jest wymieniona z nazwy jako lek na receptę w Niemczech i Australii. Dobór dawki należy do lekarza i wymaga uwzględnienia obowiązującej informacji o produkcie. Dlatego ta strona opisuje, co zmierzono w badaniach, bez powtarzania zastosowanych w nich ilości.

Dopuszczenie do obrotu i status prawny

Somatropina jest dopuszczona do obrotu i wydawana wyłącznie na receptę na wszystkich siedmiu sprawdzonych rynkach; najstarsze amerykańskie dopuszczenie pochodzi z 16 października 1986 roku ^[19]. Australia ogranicza ponadto jej posiadanie bez uprawnienia ^[20]. W Stanach Zjednoczonych dostarczanie jej do innego celu niż leczenie w zatwierdzonym wskazaniu jest przestępstwem federalnym ^[21]. Amerykańskie pozwolenia dla sermoreliny z 1990 i 1997 roku wygasły 18 czerwca 2009 roku na wniosek producenta ^[22], ^[23]. W 2013 roku urząd stwierdził, że nie stało się to z przyczyn związanych z bezpieczeństwem ani skutecznością ^[24]. Żaden z siedmiu sprawdzonych rynków nie dopuszcza jej dziś do obrotu; Niemcy i Australia wymieniają ją jako lek na receptę ^[25], ^[26]. Obie substancje są zakazane w sporcie przez cały czas, somatropina w sekcji S2.2.3, a sermorelina w sekcji S2.2.4 ^[27]. Stan na 10 i 15 września 2026 roku.

Czy stosuje się je razem?

Katalog mieszanek nie wymienia produktu łączącego sermorelinę i somatropinę, a żadna z tych substancji nie występuje w żadnej z jego mieszanek. Pełna lista znajduje się w zakładce mieszanki.

W źródłach przeanalizowanych na potrzeby tej strony nie udało się znaleźć badania, w którym sermorelinę i somatropinę podawano by razem. Źródła nie zawierają więc danych o działaniu ani o bezpieczeństwie takiego połączenia. Obie substancje figurują na liście zabronionej, co opisano w artykule peptydy zakazane w sporcie. Więcej o każdej z nich można przeczytać na stronach sermorelina i somatropina.

Najczęściej zadawane pytania

Co jest lepsze: sermorelina czy HGH (somatropina)?

Na podstawie źródeł przeanalizowanych na potrzeby tej strony nie da się wskazać, która z tych substancji jest skuteczniejsza. U dziewięciorga dzieci z niedoborem hormonu wzrostu tempo wzrastania wynosiło 6,0 centymetra na rok przy sermorelinie i 7,5 w kolejnym roku przy hormonie wzrostu. Przegląd z 1999 roku, który porównywał opublikowane badania pośrednio, stwierdził przy sermorelinie mniejszy przyrost tempa wzrastania niż przy tej samej ilości hormonu wzrostu. Żadne z tych zestawień nie było porównaniem randomizowanym.

Co jest bezpieczniejsze: sermorelina czy HGH?

Nie udało się znaleźć badania porównującego ich bezpieczeństwo, więc nie da się wskazać, która z tych substancji jest bezpieczniejsza. Somatropina ma oficjalną informację o leku z podaną częstością działań niepożądanych, na przykład obrzęków u 17,5% leczonych wobec 5,1% w grupie placebo. Sermorelina nie ma aktualnej informacji o produkcie, a wiedza o niej opiera się na małych, starszych badaniach, które opisują zaczerwienienie twarzy i ból w miejscu wstrzyknięcia bez podawania odsetków.

Czym różnią się sermorelina i HGH?

Sermorelina odtwarza pierwsze 29 elementów budulcowych hormonu uwalniającego hormon wzrostu. To sygnał z mózgu, który pobudza przysadkę mózgową do uwalniania hormonu wzrostu. HGH, czyli somatropina, to kompletny hormon wzrostu złożony ze 191 aminokwasów. Sermorelina działa o krok wcześniej, a jej działanie zależy od tego, czy przysadka zareaguje, a somatropina działa bezpośrednio na tkanki organizmu.

Czy sermorelinę i HGH można przyjmować razem?

W źródłach przeanalizowanych na potrzeby tej strony nie udało się znaleźć badania, w którym sermorelinę i somatropinę podawano by razem. Źródła nie zawierają więc żadnych danych o działaniu ani o bezpieczeństwie takiego połączenia. Katalog mieszanek nie wymienia produktu, który zawiera obie substancje.

HGH 191AA a HGH: czy jest jakaś różnica?

Nie. HGH 191AA to nazwa z szarego rynku oznaczająca somatropinę, a każdy preparat dopuszczony do obrotu na siedmiu sprawdzonych rynkach jest łańcuchem dokładnie 191 aminokwasów. Liczba podkreśla różnicę wobec somatremu, postaci złożonej ze 192 aminokwasów z lat 80., która miała na początku jedną dodatkową metioninę i nie jest już w obrocie. Nazwa opisuje tę samą cząsteczkę, a nie klasę jakości ani czystszą wersję, i nie mówi niczego sprawdzonego o tym, co zawiera fiolka z szarego rynku.

Czy sermorelina zawiera HGH?

Nie. Sermorelina nie zawiera hormonu wzrostu. Jest fragmentem hormonu uwalniającego i skłania przysadkę mózgową do uwolnienia hormonu wzrostu wytwarzanego przez organizm. Dlatego nadal działa naturalny hamulec organizmu, somatostatyna. System klasyfikacji leków wymienia je osobno: somatropinę jako H01AC01, a sermorelinę jako H01AC04.

Czy sermorelina i HGH są dopuszczone do obrotu przez FDA?

Somatropina tak; jej najstarsze amerykańskie dopuszczenie do obrotu pochodzi z 16 października 1986 roku. Sermorelinę dopuszczono w 1990 roku jako test diagnostyczny, a w 1997 roku do leczenia dzieci z niedoborem hormonu wzrostu. Oba pozwolenia wygasły 18 czerwca 2009 roku na wniosek producenta. W marcu 2013 roku urząd stwierdził, że żadnego z dwóch produktów z sermoreliną nie wycofano z przyczyn związanych z bezpieczeństwem ani skutecznością.

Czy sermorelina i HGH są zakazane w sporcie?

Tak, obie przez cały czas, w zawodach i poza zawodami, i obie jako substancje nieokreślone. Lista zabroniona na 2026 rok wymienia hormon wzrostu w sekcji S2.2.3, a sermorelinę w sekcji S2.2.4, wśród czynników uwalniających hormon wzrostu. Wymienia je również niemieckie prawo antydopingowe.

Jak długo sermorelina i HGH utrzymują się w organizmie?

Sermorelina znika z krwi w ciągu minut; jej okres półtrwania w ludzkim osoczu wynosi od około 10 do 20 minut. Somatropina utrzymuje się dłużej: po wstrzyknięciu podskórnym jej okres półtrwania wynosi 3,0 godziny, a najwyższe stężenie pojawia się po 5,9 godziny. Po podaniu dożylnym okres półtrwania wynosi 0,4 godziny.